Դասարանական առաջադրանքներ՝ 142-ա,գ,ե,է;143-ա,գ,ե,է;144-ա,գ;146;149;150

ա)y=0^2=0

(0,0)

գ)y=-3,2^2=10,24

(-3.2, 10,24)

ե)y=5.5

(V5.5, 5.5)

է)y=12

(2V3, 12)

ա)0

գ)14, -14

ե)սխալ

է)V2, -V2

ա)(0,0)

գ)չի հատում

x=0
y=0

x=-1
y=1

x=1
y=1

Լրացուցիչ առաջադրանքներ՝ 93;95;97;99;101

<B=56^o

<A=84^o

<B₁=<B/2=56/2=28^o

<A₁=<A/2=84/2=42^o

OC=7սմ

AC=2KC=7*2=14

AC=14սմ

Ըստ եռանկյան հատկությանը եռանկյան անկյուների գումարը միշտ հավասարա է 180^օ։

Սիրելի սովորողներ, խնդրում եմ ներբեռնել դասագիրքը:

ՀԱՅԱՍՏԱՆԸ ԱՆԿԱԽՈՒԹՅԱՆ ՎԵՐԱԿԱՆԳՆՄԱՆ ՃԱՆԱՊԱՐՀԻՆ: ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ԱՌԱՋԻՆ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆԸ/պատմել էջ39-43/

Հայաստանը 1917 թ. արմատական փոփոխությունների փուլում

1. Գրավոր պատասխանել.

ԱՆՈՒՆՆԵՐ ԵՎ ՀԱՍԿԱՑՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ
Բացատրի՛ր և բնութագրի՛ր

Ժամանակավոր կառավարություն – Ռուսաստանում 1917 թ. Փետրվարյան հեղափոխությունից հետո ստեղծված իշխանություն, որը ղեկավարում էր երկիրը մինչև Սահմանադիր ժողովի գումարումը։

Երկիշխանություն – 1917 թ․ Ռուսաստանում ստեղծված իրավիճակ, երբ իշխանությունը միաժամանակ պատկանում էր Ժամանակավոր կառավարությանը և բանվոր-զինվորական խորհուրդներին։

Գեորգի Լվով (Գ. Լվով) – Ռուս քաղաքական գործիչ, Ժամանակավոր կառավարության առաջին ղեկավար (նախարարապետ) 1917 թ․ մարտ–հուլիս ամիսներին։

Անդրկովկասյան հատուկ կոմիտե (ԱՀԿ) – Ժամանակավոր կառավարության ստեղծած կառույց Կովկասը կառավարելու համար։ Գլխավորում էր Վ. Խառլամովը։

Միքայել Պապաջանյան (Մ. Պապաջանյան) – Հայ քաղաքական գործիչ, ընդգրկված էր Անդրկովկասյան հատուկ կոմիտեում՝ որպես հայ ներկայացուցիչ։

Պյոտր Ավերյանով (Պ. Ավերյանով) – Ռուս գեներալ, նշանակվել էր Արևմտյան Հայաստանի գլխավոր կոմիսար՝ կառավարելու գրավված տարածքները։

Հակոբ Զավրյան (Հ. Զավրյան) – Հայ գործիչ, նշանակվել էր Արևմտյան Հայաստանի քաղաքացիական հարցերով հանձնակատար՝ Ավերյանովի օգնական։

«Թուրքահայաստան» – Անվանում, որով Ռուսական Ժամանակավոր կառավարությունը կոչում էր Օսմանյան կայսրությունից գրավված Արևմտյան Հայաստանի տարածքները։

Վահան Փափազյան (Վ. Փափազյան) – Հայ քաղաքական գործիչ (Կոմս Վահան), ղեկավարել է Արևմտահայ ազգային խորհուրդը։

Արևմտահայ ազգային խորհուրդ – 1917 թ․ Երևանում ստեղծված կազմակերպություն՝ Արևմտյան Հայաստանի գործերը և վերաբնակեցումն ուղղորդելու համար։

Ավետիս Ահարոնյան (Ա. Ահարոնյան) – Հայ գրող և քաղաքական գործիչ, եղել է Հայոց ազգային խորհրդի ղեկավար։

Հայոց ազգային խորհուրդ – 1917 թ․ Արևելյան Հայաստանում ստեղծված մարմին, որը դարձավ հայ ժողովրդի կենտրոնական քաղաքական ղեկավարությունը և հիմք դրեց Հայաստանի Հանրապետության ձևավորմանը։

Խաչատուր Կարճիկյան (Խ. Կարճիկյան) – Հայ հասարակական գործիչ, Անդրկովկասյան կոմիսարիատի անդամ, պատասխանատու ֆինանսական հարցերի համար։

Գևորգ Տեր-Ղազարյան (Գ. Տեր-Ղազարյան) – Հայ գործիչ, Անդրկովկասյան կոմիսարիատի անդամ, զբաղվել է պարենավորման և սոցիալական ոլորտներով։

Համբարձում Օհանջանյան (Հ. Օհանջանյան) – Հայ քաղաքական գործիչ, հետագայում՝ Հայաստանի Հանրապետության վարչապետ, 1917-ին՝ կոմիսարիատի անդամ։

Վլադիմիր Լենին (Վ. Լենին) – Բոլշևիկյան կուսակցության առաջնորդ, կազմակերպեց և գլխավորեց 1917 թ․ Հոկտեմբերյան հեղափոխությունը։

Ստեփան Շահումյան (Ս. Շահումյան) – Հայ բոլշևիկ գործիչ, Բաքվի խորհրդային կառավարության ղեկավար (Բաքվի կոմունա)։

Թովմաս Նազարբեկյան (Թ. Նազարբեկյան) – Հայ գեներալ, ղեկավարել է Հայկական կորպուսը՝ ռուսական բանակի հեռացումից հետո ստեղծված հայկական զորքերը։

ՀԻՄՆԱԿԱՆ
ԳԱՂԱՓԱՐՆԵՐ
ա. Ներկայացրո՛ւ։ Նկարագրի՛ր Փետրվարյան հեղափոխությունը և Հոկտեմբերյան հեղաշրջումը: Ներկայացրո՛ւ Արևմտահայ
և Արևելահայ ազգային խորհուրդների և ազգային զորամասերի ստեղծման գործընթացները:

Փետրվարյան հեղափոխությունը

1917 թ․ փետրվարին Ռուսաստանում սկսվեց հեղափոխություն՝ պայմանավորված պատերազմական ծանր իրավիճակով, սովով և ցարական բռնապետությամբ։ Ցար Նիկոլայ II-ը ստիպված հրաժարական տվեց, և Ռոմանովների տոհմը տապալվեց։ Իշխանությունը անցավ Ժամանակավոր կառավարությանը, որը խոստացավ ժողովրդավարական բարեփոխումներ։ Սակայն երկրում միաժամանակ գործեցին նաև բանվորական և զինվորական խորհուրդներ՝ առաջ բերելով երկիշխանություն։

Հոկտեմբերյան հեղաշրջումը

Նույն տարվա հոկտեմբերի 25-ին (նոյեմբերի 7-ին) բոլշևիկները Վլադիմիր Լենինի գլխավորությամբ իրականացրին զինված հեղաշրջում։ Ժամանակավոր կառավարությունը տապալվեց, և ստեղծվեց նոր իշխանություն՝ Ժողովրդական կոմիսարների խորհուրդը։ Այս հեղաշրջման նպատակն էր սոցիալիստական պետության ստեղծումը Ռուսաստանում և հեղափոխության տարածումը աշխարհում։

Արևմտահայ ազգային խորհրդի ստեղծումը

1917 թ․ մայիսին Երևանում գումարվեց Արևմտահայերի համագումարը, որտեղ ընտրվեց Արևմտահայ ազգային խորհուրդը՝ Վահան Փափազյանի ղեկավարությամբ։ Խորհուրդը զբաղվում էր փախստականների տեղաբաշխմամբ, արևմտահայերի իրավունքների պաշտպանությամբ և ազգային զորամասերի ձևավորմամբ։

Արևելահայ ազգային խորհրդի ստեղծումը

Նույն թվականին Երևանում գումարվեց Արևելահայերի ազգային համաժողովը, որի արդյունքում ձևավորվեց Հայոց ազգային խորհուրդը՝ Ավետիս Ահարոնյանի գլխավորությամբ։ Այս մարմինը դարձավ հայ ժողովրդի գլխավոր քաղաքական ներկայացուցիչը և 1918 թ․ մայիսի 28-ին հռչակեց Հայաստանի անկախությունը։

Ազգային զորամասերի ձևավորումը

Ռուսական բանակի քայքայումից հետո հայերը սկսեցին ստեղծել սեփական ռազմական ստորաբաժանումներ։ Ձևավորվեց Հայկական կորպուսը՝ գեներալ Թովմաս Նազարբեկյանի հրամանատարությամբ և Անդրանիկ Օզանյանի երկրապահ դիվիզիան։ Այս զորամասերը պետք է պաշտպանեին Հայաստանը թուրքական հարձակման վտանգից։

բ. Բացատրի՛ր։ Ի՞նչ գործոններով էին պայմանավորված հեղափոխական իրադրության առաջացումը և 1917 թ. փետրվարին
Ռոմանովերի արքայատոհմի տապալումը Ռուսաստանում:
Ինչպե՞ս կբնութագրես երկիշխանության առաջացումը: Ժամանակավոր կառավարման ի՞նչ համակարգ ստեղծվեց Անդրկովկասում ու Հայաստանում:

Հեղափոխական իրադրության առաջացման գործոնները

Ռուսաստանում հեղափոխական իրադրությունը պայմանավորված էր տնտեսական քայքայմամբ, պատերազմի ծանր հետևանքներով, սովով և ցարիզմի բռնապետական բնույթով։ Ժողովրդի դժգոհությունը հասավ ծայրահեղության, և 1917 թ․ փետրվարին բռնկվեց հեղափոխություն, որը տապալեց ցարական իշխանությունը։

Երկիշխանության բնութագրությունը

Փետրվարյան հեղափոխությունից հետո Ռուսաստանում միաժամանակ գործեցին Ժամանակավոր կառավարությունն ու բանվոր-զինվորական խորհուրդները։ Այդ երկիշխանությունը առաջ բերեց ներքին պայքար և անկայունություն, որն էլ հիմք դարձավ բոլշևիկյան հեղաշրջման համար։

Ժամանակավոր կառավարման համակարգը Անդրկովկասում

Հեղափոխությունից հետո Ռուսաստանի Ժամանակավոր կառավարությունը ստեղծեց Անդրկովկասյան հատուկ կոմիտե՝ տարածաշրջանը ղեկավարելու նպատակով։ Դրանում ընդգրկված էին հայ, վրացի և ադրբեջանցի ներկայացուցիչներ՝ այդ թվում Միքայել Պապաջանյանը և Հակոբ Զավրյանը։ Ավելի ուշ, բոլշևիկյան հեղաշրջումից հետո, ձևավորվեց Անդրկովկասյան կոմիսարիատը, որը դարձավ տարածաշրջանի նոր կառավարական մարմինը։

գ. Վերլուծի՛ր։ Ինչու՞ էին Այսրկովկասի հիմ­նական ազգերը պայքարում վարչատարածքային փոփոխությունների համար և
ի՞նչ պատկերացում­ներ ունեին հայերը այդ հարցում:

Ազգերի պայքարը վարչատարածքային փոփոխությունների համար

Հեղափոխություններից հետո Կովկասում ցարական կարգերի փլուզմամբ տարբեր ժողովուրդներ ձգտում էին ստեղծել իրենց ազգային պետությունները։ Վրացիները, հայերը և ադրբեջանցիները պայքարում էին իրենց տարածքային ամբողջականությունը պահպանելու և ինքնուրույն կառավարություն ունենալու համար։

Հայերի պատկերացումները այդ հարցում

Հայերը ձգտում էին միավորել Արևելյան և Արևմտյան Հայաստանի տարածքները մեկ ամբողջական վարչատարածքային միավորի մեջ։ Նրանք ցանկանում էին ստեղծել հայկական ինքնավար նահանգներ, որտեղ հայերը կկազմեին բնակչության մեծամասնությունը։ Այս գաղափարները դարձան ապագա հայկական պետականության ձևավորման հիմք։

ՔՆՆԱԴԱՏԱԿԱՆ ՄՏԱԾՈՂՈՒԹՅՈՒՆ

1. Ճանաչի՛ր ազդեցությունը։ Ի՞նչ հանգամանքներով էին պայմանավորված Ժամանակավոր կառավարության և Ժողկոմխորհի վարած քաղաքականությունը Հայկական հարցում:

Ժամանակավոր կառավարությունը Հայկական հարցին մոտեցավ ձևականորեն՝ խոստանալով աջակցություն, բայց իրական քայլեր չձեռնարկեց։
Ժողկոմխորհը խոստացավ ազգերի ինքնորոշում, սակայն Հայկական հարցը օգտագործեց իր քաղաքական նպատակների համար։

1. Գնահատի՛ր։ Ի՞նչ տեսք ստացավ ու նշանակություն ունեցավ հայերի քաղաքական և ռազմական ինքնակազմակերպման գործընթացը: Զուգահեռելով գնահատի՛ր Փետրվարյան հեղափոխության
   և Հոկտեմբերյան հեղաշրջման նշանակությունը հայերի համար:

1917–1918 թթ․ հայերի ինքնակազմակերպումը (ազգային խորհուրդներ, հայկական կորպուս) դարձավ գոյատևման և պետականության հիմք։
Այն ձևավորեց միասնական ղեկավարություն և անկախ մտածողություն։
Փետրվարյան հեղափոխությունը տվեց ազատ գործունեության հնարավորություն,
Հոկտեմբերյանը՝ ստեղծեց նոր վտանգներ։

Դասարանական առաջադրանքներ՝ 92;94;96;98;100

70/2=35

5/15=1/3

AF=9սմ

BF=4սմ

OP միջուղահայաց է AC-ին

F պատկանում է OH -> AF=FC=9դմ

BC=BF+FC=4+9=13դմ

Դասարանական առաջադրանքներ՝ 132;134;136;138;140

-8

1.5f(x)-5

ա․[-2, 10/3]

գ․[-1.2, 9]

1/4*f(x)-3

Աշխատանք տան`

1. Որո՞նք  են ավտոտրոֆ օրգանիզմները։

A) Օրգանիզմներ, որոնք սնունդը ստանում են պատրաստ վիճակում
B) Օրգանիզմներ, որոնք չեն ունենում քլորոֆիլ
C) Օրգանիզմներ, որոնք սինթեզում են իրենց օրգանական նյութերը անօրգանականներից
D) Օրգանիզմներ, որոնք սնվում են այլ օրգանիզմներով

---

 2. Ո՞ր օրգանիզմն է հետերոտրոֆ։

A) Կանաչ բույս
B) Ցիանոբակտերիա
C) Սունկ
D) Որոշ բակտերիաներ

3. Ի՞նչ աղբյուր են օգտագործում ֆոտոավտոտրոֆ օրգանիզմները էներգիայի համար։

A) Քիմիական ռեակցիաներ
B) Արևի լույս
C) Օքսիգեն
D) Գլյուկոզ

 4. Քեմոավտոտրոֆ օրգանիզմները էներգիան ստանում են՝

A) Արևի լույսից
B) Այլ օրգանիզմների օրգանական նյութերից
C) Անօրգանական նյութերի օքսիդացումից
D) Օքսիգենի ֆոտոլիզից

---

5. Ի՞նչ հատկանիշ է բնորոշ միայն հետերոտրոֆ օրգանիզմներին։

A) Սինթեզում են օրգանական նյութեր անօրգանականներից
B) Օգտագործում են պատրաստ օրգանական նյութեր
C) Կատարում են ֆոտոսինթեզ
D) Օգտագործում են CO₂ որպես ածխածնի աղբյուր

Հայոց եկեղեցին հանրապետության փուլում/ էջ 54 պատմել/

ՀԻՄՆԱԿԱՆ ԳԱՂԱՓԱՐՆԵՐ
ա. Ներկայացրո՛ւ։ Ուրվագծի՛ր եկեղեցու գործունեությունը ՀՀ գոյության
շրջանում:
բ. Բացատրի՛ր։ Որպես առանձին կառույց՝ եկեղեցու և պետության միջև
ի՞նչ խնդիրներ էին առաջացել
Պետության եկեղեցու որոշ հողամասեր տալիս էր բնակիչներին, ինչի հետ եկեղեցին համաձայն չէր։
գ. Վերլուծի՛ր։ Ի՞նչ քաղաքական, կրոնական և կրթամշակութային խնդիրների էր անդրադառնում դաշնագրի նախագիծը։

Նախագիծը պահանջում էր Էջմիածնի և եկեղեցական տարածքների քաղաքական ինքնավարություն և սեփական վարչական մարմիններ։ Կրոնական առումով այն ցանկանում էր, որ եկեղեցին ունենա անկախություն իր ներքին գործերում՝ առանց պետական վերահսկողության։ Կրթամշակութային հատվածում նշվում էր հոգևոր կրթության վերահսկումը, ճեմարանի գործունեության վերականգնումը և եկեղեցու դերակատարումը ազգային մշակութային կյանքում։

ՔՆՆԱԴԱՏԱԿԱՆ ՄՏԱԾՈՂՈՒԹՅՈՒՆ
1. Գնահատի՛ր: Ի՞նչ դեր է կատարել եկեղեցին ՀՀ ներքին կյանքում:

Եկեղեցին ՀՀ-ի ներքին կյանքում մեծ և կարևոր դեր է կատարել, քանի որ այն օգնել պետությանը ամեն ձև ինչպես կարող էր, նույնիսկ իր տարածքները անվճար տրամադրել է որբանոցներին և հիվանդանոցներին։

Սոցիալ-տնտեսական դրությունը/էջ 55-56-ը պատմել/

ԱՆՈՒՆՆԵՐ ԵՎ ՀԱՍԿԱՑՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ
Բացատրի՛ր և բնութագրի՛ր
Հ. Քաջազնունի-եղել է ՀՀ-ի վարչապետ
Ամերկոմ-Ամերկոմը ամերիկյան կոմիտե էր, որի օգնությամբ հայ որբերի մեծ մասը գտնվում էին խնամքի տակ։

ՀԻՄՆԱԿԱՆ ԳԱՂԱՓԱՐՆԵՐ
ա. Ներկայացրո՛ւ։ Նկարագրի՛ր ՀՀ սոցիալ-տնտեսական աղետալի վիճակը և կառավարության ձեռնարկած քայլերն այդ ուղղությամբ:
Նոր անկախացած երկրի վիճակը վատ էր, քանի որ հիգիենայի հետ կային խնդիրներ, ինչպես նաև տիրում էր սով, ինչից մահացել են շուրջ 150-180 հազար հայ։ Կառավարությունը սովի դեմ պայքարելու համար օգնություն է ուզել այլ երկրներից, այսինքն այլ երկրներից ուտելիքի պաշարներ է ուզել։
բ. Բացատրի՛ր։ Ի՞նչ գործոններով էր պայմանավորված ՀՀ սոցիալ-տնտեսական ծանր կացությունը:
Ի՞նչ նշանակություն ունեցավ ամերիկ­յան օգնությունը ՀՀ սոցիալ-տնտեսական կյանքում:
Հիմնական գործոնները ուրիշ երկների կողմից ճնշումներ և այն, որ Հայաստանը նոր էր անկախացել, այսինքն բոլորը անփորձ էին, չգիտեին ինչ անեին։ Ամերիկայի սննդի պաշարի տալը և Ամերկոմի կողմից որբերի խնամքը շատ կարևոր էին հայերի համար, քանի որ նրանք օգնեցին լուծել ամենամեծ խնդիրները՝ սովն ու որբերը։

ՔՆՆԱԴԱՏԱԿԱՆ ՄՏԱԾՈՂՈՒԹՅՈՒՆ
1. Ճանաչի՛ր ազդեցությունը։ Քո պատկերացում­ների համաձայն՝ ի՞նչ ընդհանրություններ և տարբերություններ կան Առաջին հանրապետության և 1990-ական թթ. սոցիալ-տնտեսական իրավիճակների միջև:
Ընդհանրությունները նրանք են, որ երկուսն էլ եղել են շատ ծանր իրավիճակներում՝ սով, աղքատություն և այլն։
2. Ընդհանրացո՛ւ։ Ինչպե՞ս կբնութագրես կառավարության քաղաքականությունը տնտեսության ոլորտներում:

Առաջադրանք 2

Հայաստանի Հանրապետության արտաքին քաղաքականության ձևավորումը: Բաթումի պայմանագրի վերանայման/էջ 57 պատմել/

ԱՆՈՒՆՆԵՐ ԵՎ ՀԱՍԿԱՑՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ
Բացատրի՛ր և բնութագրի՛ր
• Հ. Օհանջանյան • Ա. Ահարոնյան • Անտանտ • Ազգերի լիգա • Գերմանիա • Մեծ Բրիտանիա

Հ․ Օհանջանյան-Հայկական պատվիրակության անդամ, զբաղվել է Հայաստանի շահերի ներկայացմամբ Բեռլինում և Կ.Պոլսում:

Ա. Ահարոնյան-Հայկական պատվիրակության անդամ, զբաղվել է Հայաստանի շահերի ներկայացմամբ Բեռլինում և Կ.Պոլսում:

Անտանտ-Երկրորդ աշխարհամարտի ընթացքում ձևավորված պատերազմական կողմ, որի մեջ կային Ֆրանսիան, Մեծ Բրիտանիան և Ռուսաստանը։ Անտանտը հետագայում աջակցություն ցուցաբերեց հայ ժողովրդին։

Գերմանիա – Երկիր, որտեղ հայկական պատվիրականները փորձում էին ապահովել Հայաստանի համար աջակցություն։

Մեծ Բրիտանիա-

ՀԻՄՆԱԿԱՆ ԳԱՂԱՓԱՐՆԵՐ
ա. Ներկայացրո՛ւ։ Որո՞նք էին ՀՀ արտաքին քաղաքականության հիմնական ուղղությունները: Ինչպիսի՞
հարաբերություններ է ձևավորում ՀՀ-ն Թուրքիայի և
Քառյակ միության մյուս պետությունների հետ:
ՀՀ արտաքին քաղաքականության հիմնական ուղղությունները նրանք էին, որ պահպանեն ՀՀ-ի անկախությունը, տարածքների ընդլայնումը, ժողովրդի կյանքի ապահովումը և դաշնակիցներ գտնելը։ ՀՀ-ն փորձում է ձևավորել բարեկամություն այդ երկների հետ։
բ. Բացատրի՛ր։ Ի՞նչ կարգավիճակ ուներ ՀՀ-ն, ո՞ր պետություններն էին ճանաչել նրան:
1919–1920 թթ. Հայաստանի Հանրապետությունը ճանաչվում էր Անտանտի Գերագույն խորհրդի և ԱՄՆ–ի կողմից, իսկ դիվանագիտական հարաբերություններ հաստատվել են շուրջ 40 երկրների հետ:
գ. Վերլուծի՛ր։ Ինչո՞վ էր պայմանավորված ՀՀ նկատմամբ Անտանտի դրական վերաբերմունքը
Ինձ թվում է այն, որ ՀՀ-ն վատ հարաբերություններում էր Թուրքիայի հետ։ Անտանտը նույնպես վատ հարաբերություններ ուներ Թուրքիայի հետ, և Անտանտը Հայաստանին աջակցելով թուլացնում էր Թուրքիայի ազդեցությունը։

ՔՆՆԱԴԱՏԱԿԱՆ ՄՏԱԾՈՂՈՒԹՅՈՒՆ
1. Գնահատի՛ր: Ի՞նչ ընդհանրություններ կան 1918 թ.
ՀՀ-Թուրքիա և ներկայիս Հայաստան-Թուրքիա հարաբերությունների միջև:
հարցը

Ընդհանրությունները նրանք են, որ երկու ժամանակաշրջանում էլ երկու պետությունների հարաբերություներն էլ եղել են լարված։

Բայազետի հերոսական պաշտպանությունը և անհատի դերը այդ պաշտպանության ժամանակ

Դասարանական առաջադրանքներ՝ 124-ա,գ; 125; 127; 129;131

ա․

գ․

ա․

բ․

ա․

բ․

գ․

Մարկ Թվեն

Փոքրիկ Բեսսին շուտով երեք տարեկան կդառնա։ Նա լավ աղջնակ է, թեթևամիտ չէ, չարաճճի չէ. նա խոհական է, խորացած իր մեջ, սիրում է խորհել մեկ այս, մեկ այն բանի մասին, և անընդհատ հարց է տալիս՝ ինչո՞ւ։ Աշխատում է հասկանալ՝ ինչ է կատարվում շուրջը։ Մի անգամ նա հարցրեց.
— Մա, ինչո՞ւ է շուրջը լիքը ցավ, տառապանք ու վիշտ։ Ինչի՞ համար են այդ բոլորը։
Սա դժվար հարց չէր, և մայրն առանց մտածելու պատասխանեց.
-Մեր իսկ բարօրության համար, բալիկս։ Իր անքննելի իմաստությամբ Աստված ուղարկում է մեզ այդ փորձությունները, որ մեզ ճշմարիտ ուղու վրա դնի և ավելի լավը դարձնի։
-Ուրեմն նա՞ է տառապանքն ուղարկում։
-Այո։
-Բոլո՞ր տառապանքները, մա՛մ։
-Իհարկե, թանկագինս։ Ոչինիչ չի կատարվում առանց նրա կամքի։ Բայց նա դրանք ուղարկում է մեր հանդեպ սիրով լի՝ ցանկանալով մեզ ավելի լավը դարձնել։
-Շատ տարօրինակ է, մա՛մ։
-Տարօրինա՞կ է։ Ի՞նչ ես ասում, անուշի՛կս, ինձ դա տարօրինակ չի թվում։ Չեմ հիշում, թե ինչ-որ մեկը դա տարօրինակ համարծ լինի։ Ես կարծում եմ, որ այդպես էլ պիտի լինի, որ դա բարեհոգի ու իմաստուն քայլ է։
— Էդ ո՞վ է առաջինը էդպես մտածել. դո՞ւ, մա՛։
-Չէ՛, ճուտիկս, ինձ դա սովորեցրել են։
-Ո՞վ է սովորեցրել։
-Արդեն չեմ հիշում։ Երևի մայրս կամ քահանան։ Ամեն դեպքում՝ բոլորն էլ գիտեն, որ դա այդպես է։
-Իսկ ինձ տարօրինակ է թվում, մա՛մ։ Ասա՛, Բիլլի Նորիսին աստվա՞ծ է տիֆ ուղարկել։
-Այո։
-Ինչո՞ւ։
-Ինչպե՞ս թե՝ ինչու։ Որ նրան ճշմարիտ ուղու վրա դնի, որ նրան լավ տղա դարձնի։
-Բայց նա տիֆից մեռավ, մա՛մ։ Նա էլ չի կարող լավ տղա դառնալ։
-Ախ, հա։ Դե, ուրեմն աստված ուրիշ նպատակ ուներ։ Ամեն դեպքում, դա իմաստուն նպատակ է եղել։
-Էդ ի՞նչ նպատակ էր, մա՛։
-Շատ հարցեր ես տալիս։ Հնարավոր է` Աստված փորձություն է ուղարկել Բիլլիի ծնողներին։
-Բայց դա, մայրի՛կ, ազնիվ չէ։ Եթե աստված ուզում էր փորձություն ուղարկել Բիլլիի ծնողներին, ինչո՞ւ, ուրեմն, նա սպանեց Բիլլիին։
-Ես չգիտեմ։ Ես միայն կարող եմ ասել, որ Աստծո նպատակը իմաստուն ու բարեհոգի է եղել։
-Ի՞նչ նպատակ, մա՛մ։
Նա ուզել է… նա ուզել է պատժել Բիլլիի ծնողներին։ Նրանք երևի մեղք են գործել, դրա համար էլ պատժվեցին։
-Բայց մեռնողը Բիլլին էր, մա՛մ, մի՞թե դա արդարացի է։
-Իհարկե, արդարացի է։ Աստված ոչ մի անարդարացի ու վատ բան չի անում։ Հիմա դու չես հասկանում, բայց հենց մի քիչ էլ մեծանաս, կհասկանաս, որ այն, ինչ աստված անում է, իմաստուն է ու բարեհոգի։
Լռություն։
-Մա՛, էդ աստվա՞ծ տանիքը փլեց էն մարդու գլխին, որ հրդեհի ժամանակ հիվանդ ծեր կնոջը դուրս էր հանում։
-Հա, ճուտիկս։ Մի վայրկյան. չհարցնես՝ ինչու։ Չգտիեմ։ Ես մի բան գիտեմ. նա դա արել է կա՛մ նրա համար, որ մեկնումեկին ճշմարիտ ուղու վրա դնի, կա՛մ՝ որ պատժի, կա՛մ՝ որ ցույց տա իր ամենակարողությունը։
-Իսկ որ խմած մարդը տիկին Ուելչի երեխային հեծանիվի տակ գցե՞ց…
-Դա ընդհանրապես քո գործը չի։ Ի վերջո, Աստված, երևի, ուզել է փորձություն ուղարկել այդ երեխային, նրան ճիշտ ուղու վրա դնել։
-Մայրի՛կ, պարոն Բերջեսը ասում է, որ միլիոնավոր մանր արարածներ հարձակվում են մեզ վրա և ստիպում հիվանդանալ խոլերայով, տիֆով ու էլի հազարավոր հիվանդություններով։ Մայրի՛կ, դրանց է՞լ է աստված ուղարկում։
-Իհարկե, պստլիկս, բա ո՞նց։
-Ինչո՞ւ է նա դրանց ուղարկում։
-Որ մեզ ճշմարիտ ուղու վրա դնի։ Հազար անգամ ասացի։
-Բայց դա սարսափելի դաժան է, մայրի՛կ։ Դա հիմարություն է։ Եթե ինձ…
-Լռի՛ր։ Հենց հիմա լռիր։ Ուզում ես՝ մեզ կայծակը զարկի՞։
-Հա, մամ, անցած շաբաթ զանգակատունը կայծակը խփեց, և եկեղեցին վառվեց։ Աստված, ի՞նչ է, ուզում էր եկեղեցին ճիշտ ուղու վրա՞ դնել։
— (Հոգնած) Չգիտեմ, հնարավոր է։
-Էդ ժամանակ կայծակը մի խոզ սպանեց, որը ոչ մի մեղք չէր գործել։ Աստված այդ խոզին ուզում էր ճշմարիտ ուղու վրա՞ դնել, մա՛մ։
-Անուշի՛կս, երևի գնաս՝ ման գաս։ Գնա, մի քիչ վազվզիր։
-Մի տե՛ս է, մա՛մ, պարոն Խոլլիստերն ասում է, որ ամեն թռչուն, ամեն ձուկ, ամեն գորտ կամ թրթուր, ամեն կենդանի էակ թշնամի ունի՝ ուղարկված նրա համար, որ կծի, հալածի, տանջի, սպանի, նրանց արյունը խմի, նրանց ճիշտ ուղու վրա դնի, որ նրանք դառնան արդարամիտ ու աստվածավախ։ Էդպե՞ս է, մա՛մ։ Ես հարցնում եմ, որովհետև պարոն Խոլլիստերը ծիծաղում էր, երբ սա ասում էր։
-Էդ Խոլլիստերը անպետք մարդ է, և ես արգելում եմ քեզ՝ լսես դրա ասածները։
-Ինչո՞ւ, մամ, նա էնքան հետաքրքիր է պատմում, և, կարծում եմ, աշխատում է արդարամիտ լինել։ Նա ասում է, որ բոռերը որսում են սարդերին ու պահում նրանց իրենց ստորգետնյա որջերում. կենդանի  սարդերին, մա՛մ։ Ու էնտեղ՝ գետնի տակ, սարդերն օրեր շարունակ տանջվում են։ Իսկ փոքրիկ սոված բոռիկները կծում-պոկում են նրանց ոտիկները ու քրքրում փորիկները, որ սարդերը արդարամիտ ու աստվածավախ լինել սովորեն, որ երկինք առաքեն ձոն առ աստված, նրա անպատմելի բարության համար։ Իմ կարծիքով, պարոն Խոլլիստերը բարի մարդ է, ուղղակի շատ լավ մարդ։ Երբ իրեն հարցրի՝ այդպես կանե՞ր սարդերին, ասաց, որ իրեն թող գրողը տանի, եթե այդպիսի բան անի, ու հետո ասաց…
-Մա՞մ, վա՞տ ես զգում։ Գնամ՝ մարդ կանչեմ օգնության։ Բա էս շոգին ո՞նց կլինի քաղաքում մնալ։

Կարդա՛ ստեղծագործությունը և պատասխանի՛ր հարցերին։ 

1.Ի՞նչ է համոզմունքը։
Համոզմունքը այն բանն է, որ մարդ ընդունում է որպես ճշիշտ, առանց մտածելու և ստուգելու։
2.Ինչի՞ն է մարդ սովորաբար հավատում։
Մարդ հիմնականում հավատում է իր ծնողների և հասարակությանը ասածին։

3.Արդյունավետ մտածելը ո՞րն է։
Արդյունավետ մտածելն այն է որ մարդը ինչ-որ բանին հավատալուց առաջ մտածում է և ստուգում է այդ։

4.Ինչո՞ւ է հեղինակը որպես քննադատական մտածողության կրող երեխայի կերպար ստեղծել։
Որովհետև, սովորաբար երեխաները ավելի հետաքրքասեր են և ավելի շատ հարցեր են տալիս քան մեծերը։

5.Գտիր քո առօրյա կյանքում 1-2 համոզմունք, որ հիմնված չէ արդյունավետ մտածողության վրա։