Գործնական քերականություն Լրացուցիչ 01-05.12.2025

Հայոց լեզու 9

Լրացուցիչ/տնային աշխատանք

01-05.12.2025

  1. Լրացնել բաց թողնված տառերը և կետադրել։ 

Ագուլիսի փողոցներն ու հրապարակները լցվել էին մարդկային խառնիճաղանչ բազմությամբ։ Թափառական խաշնարածները խայտաբղետ հագուստներով ու զենքերով լցվել էին ամենուրեք։ Զարմանքով, անթաքույց հիացմունքով էին նայում նրանք քաղաքի մեծահարուստ վաճառականների պալատներին, տասնմեկ վանքերի վեղարածածկ գմբեթներին շուկայի անհատնում բարիքներին՝ ակնեղենի ու մետաքսի կրպակներին։ Երբեմնի անըստգյուտ քաղաքը, որտեղ արգելված էր անասուն պահել, կառք անգամ թույլ չէին տալիս մտնել փողոցները, ապականվեց ձիերի ու ջորիների  աղտեղությունից, ողողվեց անմեղ մարդկան արյամբ։ 

Գեղեցիկ ու հարուստ էր Ագուլիսը։ Լինելով մի խոր կիրճի մեջ՝ երեք կողմից գոտևորված էր ժայռակոփ պարիսպներով։ Բայց էր միմիայն Արաքս գետի կողմը, որը որը պատած էր խառնախիտ այգիներով և մի հզոր ամրակուռ պարսպով։ 

Քաղաքից փոքր-ինչ դուրս՝  ձորալանջին, սիգապանծ  վեր էր խոյանում Թովմա առաքյալի  հնությունից մամռակալած վանքը։ Տաճարի դուռը զարդարված էր փղոսկրյա դրասանգներով, իսկ գմբեթին շողշողում էր ոսկե քանդակազարդ խաչը։ Պակաս շքեղ չէին մյուս վանքերը ու տաճարները։ Քաղաքի նեղ փողոցներով՝ քարե առվակների միջոցով գիշերուզոր քչքչալով վազում էին սառնորակ ջրերը, որոնք ոռոգում էին քաղաքի այգիները։  

  1. Բացատրիր բառերը՝
    խանիճաղանջ-,
    խաշնարած-Հովիվ,
    խայտաբղետ-գունավոր,
    անթաքույց-չթաքցրած,
    վեղարածածկ-,
    ակնեղեն- թանկագին քարեր,
    կրպակ-խանութ,
    կիրճ-լեռնամեջ,
    խառնիխուռն-անկարգ կերպով խռնված,
    ամրակուռ-ամրակառույց,
    սիգապանծ-հպարտ,
    դրասանգ-ծաղկաշղթա, 
  2. Բառակազմորեն վերլուծի՛ր հետևյալ բառերը՝
    մարդկային-մար+կա+յին-ածանցավոր
    բազմություն-բազմ+ություն-ածանցավոր
    մեծահարուստ-մեծ+ա+հարուստ-բարդ
    ակնեղեն-ակ+նե+ղեն-ածանցավոր 
    մետաքսյա-մե+տաքս+յա-ածանցավոր 
    հնություն-հն+ություն-ածանցավոր 
    սառնորակ- սառ+նո+րակ-ածանցավոր 
     
  3. Ներգործական կառուցվածքի նախադասությունները դարձնել կրավորական։ 

Իրիկնային ամպրոպաբեր ամպերը արագորեն պատում են երկինքը։-Երկինքը արագորեն պատվում է իրիկնային ամպրոպաբեր ամպերից:
Լուսնի կաթնագույն շողերը լուսավորեցին գետ արծաթազօծ գոտին։-Գետ արծաթազօծ գոտին լուսավորվեց լուսնի կաթնագույն շողերից:
Հարյուրավոր էլեկտրական լամպեր լուսավորում էին հովտի երկայնքը։-Հովտի երկայնքը լուսավորվում էր հարյուրավոր էլեկտրական լամպերից:
Անավարտ հուշարձանի շինարարությունն ավարտում է որդին։-Անավարտ հուշարձանի շինարարությունը ավարտվում է որդու կողմից։
Երերկոյան ոստիկանությունը շրջապատել էր սրճարանը։-Երեկոյան սրճարանաը շրջապատվելծ էր ոստիկանության կողմից:
Գնդիկախաղի սեղանը նրանք դրել էին դահլիճի ուղիղ կենտրոնում։-Գնդիկախաղի սեղանը դահլիճի ուղիղ կենտրոնում դրվել էր նրանց կողմից։

  1. Կրավորական կառուցվածքի նախադասությունները վերածել ներգործական կառուցվածքի նախադասության։ 

Երկինքը պատռվեց հազար միլիմետրանոց թնդանոթի պայթյունից։-Հազար միլիմետրանոց թնդանոթի պայթյունը պատռեց երկինքը։
Ողջ բուսական և կենդանական աշխարհը ոչնչացվել էր սառնամանիքից։-Սառնամանիքը ոչնչացրել էր ողջ բուսականա և կենդանական աշխարհը:
Նիհարությունից անճանաչելիորեն սրվել էր նրա դեմքը։-Նիհարությունը անճանաչելիորեն սրել էր նրա դեմքը։
Նա հուզվում էր ամենաչնչին բաներից։-Ամենաչնչին բաները հուզում էին նրան:
Վաչեի սպանությունը դրդված էր միայն չարությունից ու նախանձից։-Միայն չարությունն ու նախանձն էին դրդել Վաչեի սպանությանը:
Նրա մտքի ընթացքը խախտվեց ջղային մի սարսուռից։-Ջղային մի սարսուռ խախտեց նրա մտքի ընթացքը։

փա՞ստ թե՞ պնդում

Գրականություն

Կարդա՛ մտքերը՝ յուրաքանչյուրի դիմաց գրելով փա՞ստ է, թե՞ պնդում։ 

Հայոց գրերը ստեղծել է Մեսրոպ Մաշտոցը 405 թվականին։-Փաստ

Հայոց գրերի ստեղծումը նպաստեց հայ ազգային ինքնության և մշակույթի պահպանմանը։-պնդում

Մուրացանը 19-րդ դարի հայ գրող է, ով իր ,,Առաքյալը,, վիպակում ցույց է տալիս գյուղի այնպիսի պատկեր, որը տարբերվում է գլխավոր հերոսի պատկերացումներից։-փաստ

Ցանկացած մարդ, հանդիպելով իր սպասումները չարդարացնող իրադրության, պարտավոր է մտածել, որ ինքը ևս պատասխանատու է իրավիճակը փոխելու հարցում։-պնդում

Գուրգեն Մահարին 20-րդ դարի հայ գրականության խոշոր դեմքերից է, ով իր ,,Էջմիածին,, ստեղծագործությունում պատմել է գաղթի և որբության մասին։-փաստ 

Ողբերգական իրադարձությունների հետևանքով ուժեղ անհատը ստեղծում է ապրելու իր բանաձևը։-պնդում 

Տարբեր ժամանակներում որբությունն ու գաղթն ունեն նույն դեմքը։-պնդում 

Հրանտ Մաթևոսյանը արձակագիր է, ով ,,Կանաչ դաշտը,, ստեղծագործության մեջ արտացոլել է գոյության կռիվը, նկարագրել մայրական սիրո դրսևորումը։-փաստ 

Մայրական սերը բնության ամենահզոր գործիքն է՝ կյանքի հավերժությունն ապահովող։-պնդում 

,,Նռնենիներ,, պատմվածքը գրել է Վ․ Սարոյանը։-փաստ 

Նռնենիների այգի տնկելը հայրենիքը վերագտնելու երազանքի խորհրդանիշն էր։-պնդում

Արտաշես թագավորը իրականցրեց հողային բարեփոխումներ, որով տարանջատեց մասնավոր հողատիրությունը համայնքային հողերից։-փաստ

Արտաշես Ա թագավորը բանիմաց տնտեսագետ էր։-պնդում 

2. Պնդում ձևակերպիր հետևյալ թեմաների շուրջ։ 

Ա․ Անգաղթ խալիֆան համանուն ստեղծագործության հերոսն է, ով կարևորոում է երաժշտությունը։ 

Անգաղթ խալիֆան սիրում էր երաժշտություն և ամեն ինչից կարևորում էր այն:

Բ․ Հետաքրքրասեր Բասեին սիրում էր տարբեր հարցեր տալ և քննել պատասխանները։ 

Բասեին հարցասեր և խելացի էր:

Գ․ ,,Մի հին չինական զրույց,, ստեղծագործության կայսրը հրամայեց սև գլխարկները փոխարինել սպիտակներով։ 

Կայսրը անխելք և միամիտ էր:

Դեկտեմբերի 1-7

Իրավունք 9

Դեկտեմբերի 1-7
Պատրաստվե՛ք դաս-քննարկման՝
Թեմա 9․Հաշմանդամների իրավունքներ։Հաշմանդամներին առնչվող փաստաթղթերի ուսումնասիրություն /էլ․ դասագիրք, էջ 139-142/․
-«Հաշմանդամություն ունեցող անձանց իրավունքների մասին» կոնվենցիա
-ՀՀ Օրենքը Հայաստանի հանրապետությունում հաշմանդամների սոցիալական պաշտպանության մասին

Առաջադրանք
1․ Որքանո՞վ են պաշտպանված հաշմանդամների իրավունքները մեր երկրում։ Պատասխանը հիմնավորե՛ք օրինակներով /բլոգային աշխատանք/․

Հայաստանում հաշմանդամություն ունեցող անձանց իրավունքների պաշտպանությունը դեռևս լիարժեք չէ։ Թեև օրենսդրությամբ նախատեսված են որոշ իրավունքներ և պետական աջակցության ձևեր, ինչպիսիք են ֆինանսական նպաստները կամ որոշ շենքերում կառուցված թեքահարթակները, այնուամենայնիվ բազմաթիվ խնդիրներ մնում են չլուծված։ Շատ հասարակական վայրեր շարունակում են մնալ անհարմար և ոչ մատչելի, իսկ աշխատանք գտնելը հաճախ դժվարություն է առաջացնում։ Այդ պատճառով կարելի է եզրակացնել, որ հաշմանդամություն ունեցող մարդկանց իրավունքները ամբողջությամբ պաշտպանված չեն։

Մամփրե արքան

Գրականություն

Կարդա՛ Մ․ Գալշոյանի ,,Մամփրե արքան,, ստեղծագործությունը։ 
1.Դո՛ւրս գրիր անհասկանալի բառերը, բարբառային բառերը և բացատրի՛ր։


2. Ինչի՞ հետ է համեմատում հայոց գրերը։ 
Զինվորների։
3. Բացատրի՛ր ասացվածքը՝ Ուսումն եփած հաց է, մարդու թևի տակ դրած։ 

Ասացվածքը ցույց է տալիս, որ ուսումը հասանելի է բոլորին բայց ոչ բոլորն են օգտվում դրանից։
4. Ինչպե՞ս ես հասկանում այս հատվածը՝  Հայոց գրերը հայոց զինվորներն են։ Իսկ թագավորը, թագավորը Մամփրեն է, Մամփրեն է արքան, այսինքն նա, ով այդ զինվորներն ունի իր հրամանի տակ և նրանց կռիվ է տանում հանուն հայրենիքի, հանուն արդարության, հանուն ճշմարտության, հանուն գեղեցիկի։ Իսկ Մամփրե արքան կարող է հանկարծ փսլնքոտի մեկը լինել և զինվորներին հիմար հրամաններ տալ, այդ դեպքում նա արդեն արքա չէ, այլ սովորական մի փսլնքոտ և հրաման տալու իրավունք չունի, այլ ամենաշատը, ամենաշատը, պետք է հետևի, թե իսկական արքայի հրամանի տակ զինվորներն ինչպես են շարժվում, դեպի ուր են շարժվում և ինչ են անում և եթե կարող է, թող մաքրի իր փսլինքը: Այդ Մամփրե արքան կարող է հանկարծ նենգ, մի ավազակ լինել, իսկ ավազակն արդեն արքա չէ, ավազակ է ու կա, և նրա պիղծ հրամանի տակ այդ զինվորները կարող են դառնալ ասկյարներ։

Այս հատվածը ասում է, որ քո օգտագործած բառերը քո զինվորներն են, իսկ դու արքան, ինչքան ճիշտ օգտագործես քո բառերը այդքան մեծ հաջողություններ կունենաս։

5. Ըստ Մամփրեի՝ ինչի համար էին գրերը, ինչպես էր իրեն զգում, երբ արդեն ճանաչում և տիրապետում էր գրին։ 

Մամփրեի ասում էր որ, գրերը նման են զինվորների, քանի որ նրանք ուժ են տալիս պայքարում։ Գրված խոսքը մնում է և չի կորում բայց բանավոր խոսքը ժամանակի ընթացքում մոռացվում է։

6. Ինչպե՞ս կմեկնաբանես ստեղծագործության ավարտը՝ Մամփրեի կարմիր գլխատառերով գիրը։ 

7. Մամփրեի՝ տառեր սովորելու ցանկությանն ինչպես վերաբերվեցին գյուղացիները, ինչիպիսի՞ վերաբերմունք  ունես դու։

Գյուղացիները ծիծաղեցին և չհավատացին, որ նա կարող է տառերը սովորել ուշ տարիքում։
8. Ինչպիսի՞ ուսուցչուհի էր թոռնուհին։

Թոռնուհին լավ ուսուցչուհի էր, քանի որ նա համբերությամբ և սիրով էր սովորեցնում էր պապիկին։
9. Հայոց գրերի ստեղծման մասին ի՞նչ պատմություններ գիտես, ներկայացրո՛ւ, եթե չգիտես, ուսումնասիրություն արա համացանցում։ 

10. Քո կարծիքով, ինչո՞ւ է կարևոր սեփական գիր, տառեր ունենալը։ 

Սեփական գրեր ունենալով դու կախված չես այլ պետությունից։

Գործնական քերականություն

Հայոց լեզու 9

Կարդա՛ տեքստը և կատարի՛ր առաջադրանքները։ 

Մի անգամ ոստրեն ցանցն ընկավ ու բոլոր որսվածների  հետ միասին հայտնվեց ձկնորսական խրճիթում:

-Այստեղ բոլորիս անխուսափելի կործանում է սպասվում,-տխուր-տխուր մտածեց նա՝ տեսնելով, թե հատակին դատարկված կույտի մեջ իր դժբախտ եղբայրակիցներն առանց ջրի ինչպես են խեղդվում և ջղաձիգ թպրտում մահվան  տանջանքների մեջ:

Հանկարծ որտեղից որտեղ հայտնվեց մուկը:

-Լսի՛ր , բարի՛ մկնիկ,-աղերսեց ոստրեն: Բարի գործ արա, ինձ տար դեպի ծովը:

Փոքրիկ մուկը հասկացող հայացքով զննեց նրան. Ոստրեն բացառիկ խոշոր ու գեղեցիկ էր, համ էլ դրա միսը պետք է որ հյութալի ու համեղ լիներ:

-Լավ,-պատրաստակամորեն ասաց մուկը՝ որոշելով ձեռք գցել ձրի ավարը, որն, ինչպես ասել են հմուտ որսորդները, իր ոտքով է եկել: -Բայց դու նախապես պետք է բացես քո խեցու փեղկերը,գոնե կիսով չափ, որպեսզի ինձ ավելի հարմար լինի քեզ տանել դեպի ծով: Հակառակ դեպքում ես ոչ մի կերպ չեմ կարողանա գործը գլուխ բերել:

Խաբեբան այնքան համոզիչ ու ոգեշնչված էր խոսում, որ նրա համաձայնությունից ուրախացած ոստրեն չնկատեց խարդավանքն ու վստահելով բացեց փեղկերը: Մուկը սուրուլիկ դնչով անմիջապես խցկվեց խեցու ներսը, որպեսզի ատամներն ավելի ամուր խրի խեցու մեջ: Բայց շտապելու պատճառով մոռացավ զգուշության մասին։ Ոստրեին թվաց՝ գուցե  ինչ-որ բան այն չէ, հասցրեց շրխկացնելով փակել իր փեղկերը՝ թակարդի նման ամուր սեղմելով կրծողի գլուխը:

Մուկը ցավից բարձրաձայն ծվծվաց, իսկ մոտակայքում գտնվող կատուն լսեց ծվծվոցը, մի ցատկով վրա պրծավ խաբեբային ու հափռեց:

1. Ո՞ր միտքն է բխում տեքստի բովանդակությունից կամ չի հակասում նրան։ 

Ա․ Ինչպես ասում են ՝ խորամանկիր, բայց պոչդ լա՛վ պահիր:

Բ․ Անրհարժեշտ է ընկերներ ընտրելուց առաջ ուշադիր լինել։ 

Գ․ Երբեք չես կարող իմնալ՝ ինչ կպատահի։ 

Դ․ Ձկնորսական խրճիթը գտնվում էր ծովի մոտ։ 

2. Առանձնացրո՛ւ նախադասություն, որտեղ համադասական շաղկապը կապել է նախադասության անդամներ։ 

Փոքրիկ մուկը հասկացող հայացքով զննեց նրան. Ոստրեն բացառիկ խոշոր ու գեղեցիկ էր, համ էլ դրա միսը պետք է որ հյութալի ու համեղ լիներ:

3. Տրված նախադասության մեջ ընդգծվածն ի՞նչ պաշտոն է կատարում։ 

Ոստրեն բացառիկ խոշոր ու գեղեցիկ էր։ 

Ստորոգելի

4. Տեքստից դո՛ւրս գրիր զննել բառի հոմնաիշը։ 

Նկատել

5. Ի՞նչ է նշանակում գործը գլուխ բերել։ 

Գործը գլուխ բերել նշանակում է գործը հաջողությամբ ավարտել։

6. Տեքստից դո՛ւրս գրիր երկբայական վերաբերական։ 

Գուցե

7.  Փոքրիկ մուկը հասկացող հայացքով զննեց նրան ։ Այս նախադասության մեջ ո՞ր խոսքի մասով է արտահայտված գոյականական անդամի լրացումը և ի՞նչ լրացում է։ 

Որոշիչ։

8. Նախադասության անդամներից որի՞ պաշտոնն է սխալ նշված։ 

Մուկը ցավից բարձրաձայն ծվծվաց, իսկ մոտակայքում գտնվող կատուն լսեց ծվծվոցը, մի ցատկով վրա պրծավ խաբեբային ու հափռեց:

Մուկը- ենթակա

Լսեց- ստորոգյալ 

բարձրձայն- ածական

ցավից -պատճառի պարագա 

9. Ի՞նչպիսինն էր ոստրեի միսը։

Ոստրեի միսը պետք է որ հյութալի ու համեղ լիներ:։

10. Տեքստից դո՛ւրս գրիր բառ, որտեղ ե-ն հնչյունափոխվել է ի-ի։ 

Կիսով։

11.  Դո՛ւրս գրիր նախադասություն, որտեղ ենթակա չկա։ 

Բարի գործ արա, ինձ տար դեպի ծովը:

12. Դո՛ւրս գրիր մեկ բառ, որում գաղտնավանկ կա։ 

13. Դո՛ւրս գրիր մեկ կրկնավոր բարդություն։ 

14. Դո՛ւրս գրիր մեկ որոշյալ դերանուն։

15. Դո՛ւրս գրիր մեկ մակբայ։

16. Դո՛ւրս գրիր վաղակատարով դրված որևէ բայ։ 

Գործնական քերականություն

Հայոց լեզու 9

1. Լրացրո՛ւ բաց թողնված տառերը։ 

Յուրօրինակ, փողկապ, կողք, կանաչազարդ, բարձրասաղարդ, բարձրանալ, հինավուրց, փրփրադեմ, երդվել, ագ-ազ, անտարբեր, ա-երախտ, ապ-արդյունք, հազարաբ-ր, արցունք, դ-խեմ, երջանիկ, մեր-ակա։ 

2. Ճշտել բառերի գրությունը՝ գրելով գծիկով, առանձին կամ կից։ 

հուշարձանկոթող, լեռնադահուկային, հարավ-արևմուտք, հայ-ռուսական, ձյուն-ձմեռ, մուգ կանաչ, մայր իշխանություն, ռոմանագերմանական, նոր արեշցի, առօրյախոսակցական, 10-ից, նորանկախ, գողեգող, այրուձի, քաջ առողջություն։ 

3. Հաշվի՛ր տրված բառերի վանկերի քանակը։ 

արահետ-3, անիրական-4, կիսաբաց-3, կոթող-2, մատենադարան-5, երաժիշտ-3, համաշխարհային-5, չարագույժ-3, հյուրասեր-3, մոխրակույտ-3։ 

 4.  Գրի՛ր, թե տրված բառերը կազմությամբ ինչպիսին են։ 

Բքախեղդ, միջնապատ, ոտնաչափ, մազանոթ, ճոճաթոռ, բնավեր, ոսկրախտ, հանքափոր, սևաչյա, անբարետես, նկարազարդ, ալեծուփ։ 

Այս բառերը բարդ են։

5. Կազմի՛ր տրված բառերի հոգնակի թիվը։

Տանուտեր-տանուտերեր, պատկեր-պատկերներ, հավաք-հավաքներ, միտք-մտքեր, գիրք-գրքեր, ջիղ-ջղեր, գիշեր-գիշերներ, պատճեն-պատճեններ, բեռ-բեռներ, մեկնակետ-մակնակետեր, մենապար-մանրեպարեր, հավատարմագիր-հավատարիմներ, ուղեցույց-ուղեցույցեր։ 

6. Տրված նախադասություններում ընդգծիր հանգման խնդիրները /ո՞ւմ, ինչի՞ն/։ 

Թեք անձրևը խփում էր պատուհանի ապակիներին։
Ինչի՞ն էր խփում — պատուհանի ապակիներին։
Մենք պատրաստ ենք քննության։
Ինչի՞ն ենք մենք պատրաստ — քննության։
Դու անհոգ նայեցիր ինձ վրա։
Ո՞ւմ վրա նայեցիր — ինձ վրա։
Նոր տնօրենը սկսել էր ծանոթանալ աշխատակիցների հետ։
Ո՞ւմ հետ էր ծանոթանում — աշխատակիցների հետ։
Մենք իրար թշնամի չենք։
Ո՞ւմ թշնամին չենք — իրար
Դասարանում ես բոլորի հետ մտերիմ եմ։ 
Ո՞ւմ հետ ես մտերիմ — բոլորի հետ

7. Տրված պարզ նախադասությունները դարձնել բարդ նախադասություն։ 

Երեկոյի տաք անձրևը ջերմացրեց նրա սիրտը։ 
Երբ երեկոյի տաք անձրևը սկսեց գալ նրա սիրտը ջերմացավ։
Քամուց մեզմ ճռնչում էր այգու դռնակը։
Քամին այնքան ուժգին էր փչում, որ այգու դռնակը մեզմ ճռնչում էր։
Ամառային ձորում իջել էր մեղմ տխրություն։

8. Ընդգծի՛ր տրված նախադասությունների ենթական /մեկ գծով/  և ստորգյալը /երկու գծով/։ 

Օդը/ /սառն է/։ 
Ոմանք/ ինձ /հասկանում են/։ 
Այստեղ ապրել/ /հնարավոր չէ/։ 
Այծերը/ ժայռի ողորկ լանջով /քայլում են/, դունչը/ մեկնում մի ծաղկի, որ գլուխը կախել է անդունդի վրա։ 
Այդ ամենը/ /տևում է/ ընդամենը մի ակնթարթ։ 
Դա լսելով՝ ներկաներից մի քանիսը/ /գունատվեցին/։ 

9. Ընդգծիր այն նախադասությունները, որտեղ կա փոխաբերություն։  

Կապուտաչյա լիճը լաց էր լինում մշուշոտ քողի տակ, հետո պայծառանում էր, որովհետև մշուշը ցրվում էր, երևում էր արևը և բացվում էր նաև նրա տրամադրությունը։ 

Վաղարշապատը լցված էր սովալլուկ որբերի մեծ խմբով։ 

Ճամփեզրին կարկաչուն առվակն էր հոսում, որ իր կարկաչյունով մի զմայլելի երգ էր մրմնջում։ 

10.  Ո՞րն է տրված նախադասության քերականական և տրամաբանական ճիշտ շարունակությունը։ 

Սյուների պես երկինք մխրճված ահռելի քերծերի վրա ո՛չ մի ծիլ, ո՛չ մի կանաչ չէր երևում,․․․

ա․ որովհետև ծիլերի դուրս գալու ժամանակը չէր, 
բ․ բայց հեռվից նկատելի էին ապառաժների ծերպերին ապաստան գտած հաղարջի գաճաճ թփերը,
գ․ երևում էր, որ ամեն ինչ վաղուց այրվել է, 
Դ․ պետք էր մի կերպ գտնել ճանապարհը։ 

11. Նախադասությունները դասավորի՛ր տրամաբանական ճիշտ հաջորդականությամբ։ 

1. Տաք երեկոներին մինչև իսկ բացօթյա քնում էի տատիս նվիրած թաղիքի վրա։ 
2. Այդ պատճառով էլ ամբողջ ամառ ես այգում էի անցկացնում, բացի, իհարկե, անձրևոտ օրերից։ 
3. Երբեմն տատս էլ էր քնում այգում․ մի խուրձ խոտ էր բերում, փռում իմ օթևանի մոտ, պառկում ու երկար-բարակ որևէ բան պատմում։ 
4. Ես սիրում եմ մոտ գտնվել բնությանը, իսկ հնարավորության դեպքում փորձում եմ շատ վայելել նրա պարգևած հաճելի անդորրությունը, առինքնող այն ակնթարթները, որոնք հոգիդ լցնում են յուրօրինակ խաղաղությամբ։ 

4 — 2 — 1 — 3

12. Գտի՛ր նախադասությունների մեջ թույլ տված բառագործածության սխալները և ուղղիր։ 

Ճապոնական-Ճապոնացի գիտնականները տարիներ շարունակ գիտափորձեր են անցկացրել  բույսերի վրա ՝ պարզելու՝ դրանցից որոնք են առավել լավ կլանում փոշին։ 

Աստղագետ Վ․ Համբարձումյանը իրավմամբ  մեր ժամանակների ամենակարկառուն գիտնականներից էր։ 

13. Գտի՛ր նախադասությունների մեջ թույլ տրված քերականական սխալը և ուղղի՛ր։ 

Պարզ դարձավ, որ ամբոխը չեն հավատում իրենց առաջնորդին։ 
Այդ ամենը վկայում են, որ վերահսկողությունը պատշաճ մակարդակի չի եղել։ 

14. Կետադրի՛ր նախադասությունները։ 

Միակ ուղևորը որը լռելյայն նստած լաստանավի աջ եզրին մի ձեռքով խաղում էր կապույտ կոհակների հետ նկարիչ Փանոս Թերլեմեզյանն էր։ 
Դեմուդեմ հուռթի արտերն են կանաչ գոտիով իսկ բարձունքի վրա ծերուկ հովիվը կռթնած իր անբաժան ձեռնափայտին հետևում է ոչխարների հոտին։ 
Նրա աչքերին նայելիս թվում էր կապույտ երկնքում աստղեր են առկայծում։ 

15. Առանձնացրո՛ւ հոմանիշ զույգերը։ 

Հարևան, մթնշաղ, հուռթի, մագիլ, քղանցք, կուլա, թառանչ, նիհար, բաժակ, խուրձ, կտրիճ, որմ, ճիրան, արգավանդ, փեշ, դրկից, փարչ, աղջամուղջ, վտիտ, պատ, հառաչ, գավաթ, տրցակ, արի։ 

16. Տրված բառերը տեղադրի՛ր բաց թողնված տեղերում՝ ենթարկելով համապատասխան փոփոխությունների։ 

Աբեղան․․․․․․ մորս, որ մոտենա ․․․․, հետո բռնեց ․․․․․ ձեռքից և, խորհրդավոր ժպտալով, ․․․․ դռանը։ 

ճգնավոր, խորհուրդ տալ, մոտենալ, նա

Ես ․․․․․, որ նա ․․․․․ համար էր ․․․․․ այդ ողորմելի ․․․․․․ մեջ։ 

կերպարանք, մտնել, չհայտնել, ես 

Դասարանական և տանին հանր 2.12.2025

Հանրահաշիվ 9

Դասարանական առաջադրանքներ՝ 236-ա,գ,ե;237-ա,գ,ե;238-ա,գ,ե;

Լրացուցիչ առաջադրանքներ՝236-բ,դ,զ;237-բ,դ,զ; 238-բ,դ,զ

ա. (2, 6)​ ∪ ​(7, ​+ ∞)

բ. (− ∞,​ − 5)​ ∪ ​(− 2, 1)

գ. (− 1, 4)

դ. (− 2, 2)

ե. (− ∞,​ − 1)​ ∪ ​(3, ​+ ∞)

զ. (− ∞,​ − 5)​ ∪ ​( 3,​ + ∞​)

ա) {− 1}​ ∪ ​[4,​ + ∞)

բ) [− 6, 2]​ ∪ ​[5,​ + ∞)

գ) {− 9}​ ∪ ​[1, 6]

դ) (− ∞,​ − 5]​ ∪ ​{2}

ե) (− ∞,​ − 7]​ ∪ ​{− 6}​ ∪ ​[3,​ + ∞)

զ) [− 3,​ − 1]

ա) (− ∞,​ − 3)​ ∪ ​(− 3, 2)​ ∪ ​( 5,​ + ∞​)

բ) (− ∞,​ − 2)​ ∪ ​(− 2, 0)​ ∪ ​(3, ​+ ∞)

գ) (− ∞,​ − 2)​ ∪ ​(− 2, 1)​ ∪ ​(1, 4)

դ) (− 3, 1)​ ∪ ​(1, 10)

ե) (− ∞,​ − 23)​ ∪ ​(− 23,​ − 14)​ ∪ ​(− 14, 9)​ ∪ ​(15,​ + ∞)

զ) (− ∞, ​− 15)​ ∪ ​(− 15,​ − 6)​ ∪ ​(4, 18)

Դաս 12. (01.12 — 05.12)

Ֆիզիկա 9

§ 16. Հաղորդիչների հաջորդական միացումը:

§ 17. Հաղորդիչների հուգահեռ միացումը:

1. Էներգիայի ի՞նչ փոխակերպումներ են տեղի ունենում էլ. շղթայում:

2. Ինչի՞ց է կախված  էլ. շղթայի սպառիչներում անջատված էներգիան:

Էլեկտրական շղթայում անջատված էներգիայի քանակը կախված է այդ շղթայում առկա սպառիչներում հոսանքի ուժից:

3. Ինչպիսի՞ն է հոսանքի ուժը հաջորդաբար միացված սպառիչներում, ինչպես նաև դրանք միացնող հաղորդալարերում:

Նույնն է:

4. Ինչպե՞ս են հաշվում լարումը  հաջորդաբար միացված սպառիչներից կազմված տեղամասում:

U=U1+U2

5.Ինչպե՞ս են որոշում հաջորդաբար միացված սպառիչների տեղամասի դիմադրությունը:

Հաջորդաբար միացված սպառիչներից կազմված տեղամասի դիմադրությունը հավասար է առանձին սպառիչների դիմադրությունների գումարին:

6. Բերել էլ. շղթայի օրինակներ, որտեղ երևում է, սպառիչների զուգահեռ միացման առավելությունը հաջորդականի նկատմամբ:

Ենթադրենք ուզում ենք շղթային միացնել  էլեկտրական լամպը, էլեկտրական զանգը և արդուկը: Այդ դեպքում, եթե նշված սպառիչները միացնենք հաջորդաբար, ապա շղթան բանալիով փակելուց հետո միաժամանակ կհնչի զանգը, կլուսարձակվի լամպը և կսկսի տաքանալ արդուկը:

7. Ի՞նչ առընչությամբ են կապված հոսանքի ուժերը զուգահեռ միացված  սպառիչներում և շղթայի չճյուղավորված մասերում:

Շղթայի չճյուղավորված տեղամասում հոսանքի ուժը հավասար է սպառիչների տեղամասերում հոսանքի ուժերի գումարին:

8. Իրար միացված բոլոր սպառիչների համար որ էլեկտրական մեծությունն է նույնը:

Էլեկտրական լարումը:

9.Ինչպե՞ս են որոշում իրար զուգահեռ միացված սպառիչների ընդհանուր տեղամասի դիմադրությունը:

Իրար զուգահեռաբար միացված սպառիչներով ընդհանուր տեղամասի դիմադրության հակադարձ մեծությունը հավասար է առանձին սպառիչների դիմադրությունների հակադարձ մեծությունների գումարին: