do the exercises A,B,C,D,E,F on page 34-35

Դասարանական առաջադրանքներ՝ 222-ա,գ,ե,;223-ա,գ,ե,;224-ա,գ,ե; 225-ա,գ,ե

ա․x^2+4x+6>0
D=-8

Պատ․՝R

գ․2x^2-4x+10>0
x^2-2x+5>0
D=-12

Պատ․՝R

ե.x^2+3x+15<0
D=-51

Պատ․՝ Դատարկ բազմություն

ա․D=0
x1=x2=8+-0/2=4
R

գ․3x^2+12x+12>_0
x^2+4x+4>_0
D=0
X1=X2=-4+-0/2=-2
R

ե․x^2+14x+49-2x-13>0
x^2+12x+36>0
D=0
x1=x2=-12+-0/2=-6
(− ∞,​− 6)​ ∪ ​(− 6,​+ ∞)

ա․

գ․

ե․

Դասարանական առաջադրանքներ՝ 179;181;182-ա,գ,;183;185

ա)այո

բ)ոչ

գ)այո

ա)բացասական

բ)դրական

գ)դրական

դ)բացասական

ա) դրական

գ) դրական

բ) բացասական

դ) բացասական

Այո

cos140, cos100, cos50, cos9

Բջջի բաժամումը՝միթոզ  , քրոմոսոմի կառուցվածքը:Էջ35-37:
Լրացուցիչ աշխատանք
Պատասխանել հարցերին

1․Ինչու է կարևոր, որ միտոզի ժամանակ քրոմոսոմները ճշգրիտ բաժանվեն երկու դուստր բջիջների միջև?(Ինչ հետևանքներ կարող են լինել սխալ բաժանման դեպքում?)

Քանի որ յուրաքանչյուր դուստր բջիջ պետք է ստանա անգամայն նույն թվով և նույն տեղեկությամբ քրոմոսոմներ, ինչ մայր բջիջը։
Եթե բաժանումը սխալ է տեղի ունենում, կարող են լինել հետևյալ խնդիրները․
Որոշ դեպքերում կարող է հանգեցնել ուռուցքային (կտորային) բջիջների առաջացման։
Բջիջը կարող է ստանալ ավել կամ պակաս քրոմոսոմներ
Կարող են առաջանալ գենետիկ խանգարումներ,
Բջիջները կարող են մահանալ կամ աննորմալ գործել,

2․Միտոզի ո՞ր փուլում են քրոմոսոմները դասավորվում բջջի միջին հարթությունում և ինչու է դա անհրաժեշտ։

Դրանք դասավորվում են մետաֆազում։
Դա անհրաժեշտ է, որպեսզի միկրոխողովակները կարողանան հավասար քաշել քրոմատիդները երկու կողմ, և արդյունքում երկու դուստր բջիջները ստանան ճշգրիտ ու հավասար գենետիկ նյութ։

3․Ի՞նչ դեր ունեն ցենտրիոլները (կամ ցենտրոզոմները) միտոզի ընթացքում։

Ցենտրոզոմները, կազմում են կտրվածքային հյուրընկալող հյուսվածք, ուղորդում են միկրոխողովակները, ապահովում են, որ քրոմոսոմները ճիշտ կողմ քաշվեն և բաժանվեն հավասար։

4․Ինչ տարբերություն կա պրոֆազի և տելոֆազի միջև՝ ինչպես են փոխվում քրոմոսոմները այդ փուլերում։

Պրոֆազում քրոմոսոմները սկսում են միշտանալ, խտանալ և դառնում են հաստ ու տեսանելի՝ պատրաստվելով բաժանման գործընթացին։ Այդ փուլում միջուկաթաղանթը քանդվում է, որպեսզի քրոմոսոմները կարողանան ազատ շարժվել։ Իսկ տելոֆազում ամեն ինչ հակառակն է՝ արդեն բաժանված քրոմոսոմները հասնում են բջջի երկու ծայրերն ու սկսում են ապամատչել, դառնալ բարակ թելիկներ, և նրանց շուրջը նորից ձևավորվում է միջուկաթաղանթ։ Այսպիսով՝ պրոֆազը փուլ է, որտեղ քրոմոսոմները «արթնանում ու խտանում են», իսկ տելոֆազը փուլ է, որտեղ դրանք «թուլանում ու վերադառնում են իրենց նախնական վիճակին»։

5․Ինչո՞ւ է միտոզը համարվում բազմաբջիջ օրգանիզմների աճի և վերականգնման հիմքը։

Քանի որ միտոզի միջոցով, օրգանիզմը ստեղծում է նոր բջիջներ, փոխարինում է մահացած կամ վնասված բջիջները, ապահովում է մարմնի աճը, քանի որ բջիջների քանակը ավելանում է, ապահովում է վերքերի բուժումը, հյուսվածքների վերականգնումը։

Լրացուցիչ առաջադրանքներ՝ 146;148;160;164

x+x+40=180

2x=140

x=70

70+40=110

AM=P_ABC-AB=14-6=8

AM=P_MKC/2

P_MKC=2AM=16

169-100=69

AB=8.3

R=a+b-c/2=5,65

Հեքիաթակերտ Բաղդադում, խալիֆաների գոհարակուռ գահի վրա նստել էր մի երիտասարդ Խալիֆա։

Թող երեք անգամ օրհնված լինի նրա մոռացված անունը։

Հարուն-ալ-Ռաշիդի հաղթական սուրը, որի շողքից դողում էին ժողովուրդները Տավրոսյան լեռներից մինչև Մսրա դարպասները,- նա ձեռք չառավ։
Ազատ թողեց իշխանության սանձերը և հայտարարեց բոլոր հպատակներին.
-Թո՛ղ ապրի ամեն մարդ, ինչպես ուզում է, միայն թե թողնի, որ ուրիշն էլ ապրի։
Եվ հավաքեց իր ոսկեղեն քյոշքում պետության մեջ ապրող ընտիր երգիչներին և նվագածուներին.
-Թո՛ղ երգեն և նվագեն, և հեքիաթներ հյուսեն,- ասաց նա։
Եվ Խալիֆան գիշեր ու ցերեկ լսում էր երգիչներին, և նրա հոգին երազի թևերով սավառնում էր շքեղ հեքիաթների մեջ։
Իսկ ժողովուրդը ապրում էր գոհ ու բախտավոր, աշխատում էր և օրհնում թագավորի կյանքը։
Եվ բուրումնավետ տարիները՝ արշալույների պես ոսկեվառվելով՝ սահում էին Բաղդադի վրայից։

***

Եվ մի օր հևասպառ ներս ընկավ սահմանապահ իշխանի մոտից մի սուրհանդակ և գուժեց.
-Մե՛ծ արքա, թշնամին ներս խուժեց հարավից և գրավեց քո պետության մի ամբողջ նահանգ։
Լռություն տիրեց։
-Նրանք չեն կարող գրավել իմ պետության մի բուռ հողն անգամ,-հանգիստ պատասխանեց Խալիֆան։ — Շարունակեցե՛ք նվագել։
Եվ դիմեց նա երաժիշտներին։

Մի քանի օրից եկավ նորից մի գուժաբեր.
-Մե՛ծ Խալիֆա, թշնամին արշավեց հյուսիսից և տիրեց մի ամբողջ նահանգ…
— Սո՛ւտ ես ասում,- որոտաց Խալիֆան, ոչ ոք չի կարող ոտք կոխել իմ պետության սահմանները… Նվագեցե՛ք ավելի եռանդագին։
Եվ նվագում էին երաժիշտները, և հյուսում էին զմրուխտյա հեքիաթներ, և Խալիֆայի հոգին երազի թևերով սավառնում էր դյութիչ հեքիաթների մեջ։

Մի քանի օրից հետո եկավ նորից մի գուժկան.
-Տե՛ր արաքա, արևելքից մի իշխան եկավ ահագին բանակով և գրավեց մի քանի նահանգ. նա պատերազմ է հայտարարել քո պետության դեմ և հաղթանակով արշավում է Բաղդադի վրա…
Իջավ խորին լռություն. նախարարները խոժոռ կանգնած սպասում էին մարտական հրամանի. դուրսը, քյոշքի պարիսպների տակ աղմկում էր ամբոխը և պատերազմ պահանջում։
Մինչդեռ անհողդողդ հանգստությամբ ասաց Խալիֆան.
-Նվագեցե՛ք, մի՛ դադարեք. երբ դուք դադարեք, այն ժամանակ է, որ կնվաճվի իմ պետությունը… Նվագեցե՛ք ձեր մարգարտահյուս երգերը. երբ լսում եմ մի չքնաղ երգ՝ իմ պետության սահմանները լայնանում են, մեծանում են և փռվում-տիրում անեզր հեռուները, մինչև աշխարհի ծայրերը. և ոչ ոք չի կարող մտնել իմ հզոր պետության անբավ, անառիկ սահմանները. նվագեցե՛ք, հավերժ նվագեցե՛ք…

Իսկ հաջորդ օրը ապստամբ Բաղդադը գահընկեց արավ Խալիֆային և փոխարեն գահ նստեցրեց նրա եղբորը, որը արյունով և հաղթանակներով ծածկեց պետության սահմանները։

Սակայն հավերժ օրհնված լինի անհաղթ Խալիֆայի մոռացված անունը…

1. Ինչպե՞ս էր Խալիֆան  վերաբերվում իշխանությանը։

Խալիֆան վատ և անլուրջ էր վերաբերվում, քանի որ նա չէր ուզում պատերազմել և չէր հավատում, որ ինչ-որ մեկը կարող է հարձակվի իր տերությանը։

2.  Քո կարծիքով՝ ինչո՞ւ էր խալիֆան համոզված, որ երաժշտությունը պաշտպանում է իր պետությունը։
Իմ կարծիքով նրան թվում էր  որ լավ տրամադրություnն որը ստեղծում էր երաժշտությունը կարող է պաշտպանել իր երկրը

3. Ինչպե՞ս է արտացոլվում իրատեսությունն ու երազախաբությունը ստեղծագործության մեջ։

4.Կարելի՞ է խալիֆային համարել դրական կերպար, թե ոչ։ Ինչո՞ւ։ 

Ըստ տպատմության խալիֆան դրական կերպար էր բայց ես նրան համարում եմ վատը, որովետև նա չպպաշտպանեց իր պետությունը:

5. Կարծիք հայտնիր խալիֆայի այս հրամանի վերաբերյալ՝ -Թո՛ղ ապրի ամեն մարդ, ինչպես ուզում է, միայն թե թողնի, որ ուրիշն էլ ապրի։ Արդյո՞ք հնարավոր է խաղաղ համակեցություն։ 

Այդ տողերով նա ուզում էր ասել, որ ամեն մարդ ապրի իր ուզած ձևով և անի այն ինչ ուզում է բայց ապրի խաղաղ և թողնի ուրիշներն էլ այդպես խաղաղ ապրեն: Ինձ թվում է, որ հնարավոր է հասնել խաղաղ այս ձևով։

6. Ըստ ձեզ՝ ո՞րն է հեղինակի ասելիքը։ 

Ըստ ինձ հեղինակի ասելիքը այն է, որ պետք է լինել միքիչ ռեալ, որ խալիֆան ուզում էր ստեղծել երազանքի երկիրը, որտեղ կա կյանք, երաժշտություն և չկան խիստ օրենքներ բայց վերջում թշնամին համարյա գրավեց ամբողջ պետությունը։

7. Մեկնաբանե՛ք այս տողը՝ -Նվագեցե՛ք, մի՛ դադարեք. երբ դուք դադարեք, այն ժամանակ է, որ կնվաճվի իմ պետությունը… 

8. Ըստ ստեղծագործության գրի՛ր էսսե վերնագրերից մեկով՝

• Երբ արվեստը դառնում է փախուստ, 
• Հաղթանակի և պարտության սահմանները, 
• Արվեստն ընդդեմ պատերազմի,
• Գեղեցկության պաշտպանմունքը՝ պետության կործանման պատճառ։ 

ՀՀ հողային ծածկույթը, բուսականությունը և կենդանական աշխարհը

Սովորել դաս՝ & 17, էջ 51-55։

օգտագործվող քարտեզ

Դասը ամփոփել հետևյալ հարցերի օգնությամբ՝

Ինչպիսի՞ հողեր կան Հայաստանում։
Հայաստանում հանդիպում են տարբեր տեսակի հողեր՝ կիսաանապատային գորշ հողեր, լեռնաշականակագույն հողեր, լեռնային սևահողեր, լեռնանտառային գորշ և դարչնագույն հողեր, մարգագետնային և լեռնամարգագետնային հողեր։

Նկարագրե՛լ կիսաանապատային հողերը։
Կիսաանապատային հողերը հիմնականում հանդիպում են Արարատյան դաշտի ամենաչոր շրջաններում։ Դրանք հումուսային շերտով թույլ են, հաճախ աղակալված, և բերրիությունը շատ ցածր է։ Այս հողերում աճում է հիմնականում աղասեր ու սակավ բուսականություն։

Նկարագրե՛լ ամենատարածված հողատեսակը։
Հայաստանում ամենատարածված հողատեսակը լեռնային սևահողերն են։ Դրանք հիմնականում տարածված են 1300–2400 մ բարձրության վրա՝ հատկապես հրաբխային սարավանդներում։ Սևահողերը հարուստ են հումուսով, խիտ կառուցվածք ունեն և գյուղատնտեսության համար շատ արժեքավոր են։

Ինչպիսի՞ էնդեմիկ բուսատեսակներ կան Հայաստանում։
Հայաստանում հանդիպում են մոտ 120 էնդեմիկ բուսատեսակ։ Օրինակներ՝ պատատուկ հայկական, ոզնաթուփ հայկական, ոշինդր հայկական, Հայաստանի արմատ (տորոն), զանգեզուրի սզնի, արաքսյան կաղնի և այլ տեսակներ, որոնք միայն մեր երկրում են աճում։

Ինչպիսի՞ էնդեմիկ կենդանատեսակներ կան Հայաստանում։
Հայաստանը ունի մի շարք էնդեմիկ կենդանիներ, որոնք հանդիպում են միայն այստեղ։ Դրանց թվում են՝ հայկական վայրի ոչխար (մուֆլոն), բեզոարյան այծ, կովկասյան ընձառյուծ, հայկական եղջերավոր օձ և այլ հազվագյուտ կենդանիներ։

Հիմնականում ՀՀ անտառները ինչպիսի՞ նշանակություն ունեն։
Հայաստանի անտառները ունեն առաջին հերթին էկոլոգիական նշանակություն։ Դրանք պաշտպանում են հողը, կարգավորում ջրի հոսքը, պահպանում խոնավությունը և ազդում են տեղական կլիմայի կայունության վրա։

Ի՞նչ կներկայացնեք ֆրիգանոիդ բուսականության մասին։
Ֆրիգանոիդ բուսականությունը (լեռնային չորասեր) աճում է քարքարոտ լեռներում՝ օրինակ Ուրցի, Երանոսի, Վայքի լեռներում։ Այստեղ հանդիպում են ցածրահասակ փշոտ թփեր, մասրենի և տարբեր չորադիմացկուն բույսեր։ Այս տարածքներին բնորոշ են նաև բեզոարյան այծերն ու մուֆլոնները։

Նկարագրե՛լ անապատային և կիսանապատային գոտին։
Անապատային և կիսանապատային գոտին հիմնականում գտնվում է Արարատյան դաշտավայրի ստորին մասերում։ Այստեղ բուսականությունը ցածր է ու սակավ, տարածված են օշինդրը, հազարատերևուկը և վաղ ծաղկող էֆեմերները։ Կենդանիներից հանդիպում են աղվես, ակիս, համստեր, ինչպես նաև թունավոր օձեր՝ գյուրզա, և միջատներ, օրինակ՝ կարիճներ։

Կարդա՛ Իսահակյանի ,,Հավերժական սեր,, ստեղծագործությունը և պատասխանիր հարցերին։ 

1. Առանձնացրու, կարդա Թադմորի ապարանքի նկարագրությունը սկզբում եւ վերջում։ Մեկնաբանիր նկարագրությունների տարբերությունները (հեղինակի բանաստեղծական մտահղացումը)։
Սկզբում, Թադմորի ապարանքը գեղեցիկ և կյանքով լի տեղ էր, իսկ վերջում ապարանքը կարծես լինի փլոտած տեղ, որտեղ տիրում է լռություն։

2. Բառարանից գտիր բամբիշ, մանկլավիկ, նաժիշտ, ձեղուն, սնդուս, թալկանալ, եբենոսյան, մուշկ, կնդրուկ բառերի բացատրությունը։
Բամբիշ — թագուհի, իշխանուհի

Մանկլավիկ — սենեկապետ

Նաժիշտ — աղախին

Ձեղուն — շինության ծածկը, տանիք

Սնդուս — դիպակ

Թալկանալ — ուշաթափվել

Եբենոսյան — եբենոսից

Մուշկ — բույս

Կնդրուկ — լիբանոս

3. Ստեղծագործության վերաբերյալ գրի՛ր քո մտորումները։ 

Ստեղծագործությունը պատմում է հավերժ մնացող սիրո մասին։ Սկզբում ցույց է տրվում սիրո պայծառ և գեղեցիկ աշխարհը, իսկ վերջում՝ մութ ու տխուր պատկերներ։ Բայց թեև ամեն ինչ փոխվում ու մարում է, սերը շարունակվում է և մնում հավերժ։

4. Գրի՛ր էսսե կամ ստեղծագործական աշխատանք վերնագրերից մեկով՝

• Սիրո և սպասման փոխհարաբերությունը Իսահակայանի ,,Հավերժական սեր,, ստեղծագործությունում, 
• Սիրո իդեալականացումը և իրականությունը, 
• Սերը չի չափվում ժամանակով, 
• Ի՞նչն է դարձնում զգացմունքը հավերժական՝ հիշողությունը, երազանքը, թե հավատը զգացումիդ հանդեպ,
• Հավերժական սերը՝ իդեա՞լ, թե՞ իրական հոգեվիճակ։

5. Վերհիշել ,,Շատ չհամարվի,, ստեղծագործությունը։ 

§12.Էլեկտրական դիմադրություն: Օհմի օրենքը շղթայի տեղամասի    համար:

1. Ինչպե՞ս են կապված տրված հաղորդչում հոսանքի ուժի և լարման արժեքները:

Հաղորդչում հոսանքի ուժի արժեքը ուղիղ համեմատական է լարման արժեքին։

2. Ինչպե՞ս է սահմանվում հաղորդչի էլեկտրական դիմադրությունը:

Հաղորդչում լարման և հոսանքի ուժի հարաբերությունն անվանում են էլեկտրական դիմադրություն։

3. Ինչպիսի՞ն է տարբեր հաղորդիչներում հոսանքի ուժի արժեքների և այդ հաղորդիչների դիմադրությունների կապը նույն լարման դեպքում:

Միևնույն լարման դեպքում տարբեր հաղորդիչներում հոսանքի ուժի արժեքները հակադարձ համեմատական են այդ հաղորդիչների դիմադրություների արժեքներին։

4. Ինչպե՞ս է սահմանվում հաղորդչի էլեկտրական դիմադրության միավորը՝ օհմը: Էլեկտրական դիմադրության ուրիշ ի՞նչ միավորներ գիտեք:

1 կՕմ = 1000 Oմ — կիլոՕհմ

1 ՄՕմ =1000000 Օմ — ՄեգաՕմ

5. Կախված է արդյոք հաղորդչի դիմադրությունը նրա ծայրերին կիրառված լարումից: Իսկ հաղորդչում հոսանքի ուժից: Պատասխանը հիմնավորեք:

Համաձայն Օհմի օրենքի՝ I=U/R, Դիմադրությունը ուղիղ համեմատական է հոսանքի լարմանը և հակադարձ համեատական հոսանքի ուժին ՝ R=U/I:Հետևաբար , հաղորդչի դիմադրությունը կախված է նրա ծայրերին կիրառված լարումից և հաղորդչում հոսանքի ուժից։

6. Ձևակերպեք Օհմի օրենքը: Օհմի օրենքից որոշեք շղթայի տեղամասում լարումը՝ արտահայտված հոսանքի ուժով և դիմադրությամբ:

Շղթայի տեղամասում հոսանքի ուժն ուղիղ համեմատական է տեղամասի ծայրերին կիրառված լարմանը և հակարդարձ համեմատական այդ տեղամասի դիմադրությանը։

U=I*R

7. Ի՞նչ տեսք ունի հաղորդչում հոսանքի ուժի կախումը հաղորդչի հայրերին կիրառված լարումից պատկերող գրաֆիկը: