Կարդացե՛ք Հրանտ Մաթևոսյանի ,,Կանաչ դաշտը,, ստեղծագործությունը։

1. Համառոտ, հինգ-վեց նախադասությամբ ներկայացրե՛ք ստեղծագործություն սյուժեն։
Ստեղծագործության մեջ պատմում է մի հովտի մասին, որտեղ ուժեղ կայծակ է եղել։ Այդ հովտում ապրում էր ձի և նրա փոքրիկ քուռակը։ Կայծակի ժամանակ քուռակը վախենում է, բայց հետո հանգստանում է երբ գնում է ձիու մոտ։ Ավելի ուշ ձին վտանգ է զգում բայց չի հասկանում թե որտեղից է և այդ պահին հայտնվում է գայլը և հարձակվում է քուռակի վրա։ Ձին չնայաց որ կապվաց է լինում կալողանում է թելը կտռեկլ և սկսում է գռվել գայլի հետ։Երբ ձին արդեն ուժասպառ է լինում գալիսեն շները և դժվարությամբ քշում գայլին։ Վերջում ձին մահանում է, և քուռակը մնում է մենակ։

2. Ի՞նչ է ցանկացել ցույց տալ հեղինակը, գրի՛ր քո մտորումները վերջաբանի վերաբերյալ։

3. Ի՞նչ է նշանակում պայքար, մեկնաբանի՛ր, բառարանից դո՛ւրս գրիր բառի հոմանիշները։

Մակբայները եւ ածականները՝ հատկանիշ ցույց տվող բառեր․ ածականը՝ գոյականի, մակբայը՝ բայի։

Մակբայի տեսակները․
Ձևի՝ արագ, արագ-արագ, արագորեն, արտաքուստ, բարեկամաբար, բարոյապես, բացեիբաց, գործնականորեն, գիտակցաբար, դանդաղ, դանդաղորեն, զույգ-զույգ,  իսկույն, լրջորեն, խստիվ, կամաց, կամաց-կամաց, մեկ-մեկ, հազիվհազ, հանկարծ, հապճեպ, հիմնովին, հոտնկայս, հետզհետե, հօգուտ, ձեռաց, մեղմիվ, մենմենակ, մերթընդմերթ, մեղմիվ, միասին, միանգամայն, միաձայն, ներքուստ, շարունակ, շտապ, ջոկ-ջոկ, սրտանց, ի սրտե, ուշի-ուշով (ուշիուշով), քաջաբար, փոխեփոխ և այլն։

Ժամանակի՝ այժմ, արդեն, այլևս, այսուհետև, այնուհետև, այսօր, ամսեամիս, առայժմ, առհավետ, առմիշտ, ապա, գիշեր-ցերեկ, դեռ, դեռևս, երբեք, երեկ, ընդմիշտ, ժամ առ ժամ, ժամանակ առ ժամանակ, հար, հավետ, հավիտյան, հետագայում, հետո, հիմա, հնուց, հնում, մանկուց, միշտ, մշտապես, նախ, նախապես, նախօրոք, ներկայումս, շուտ, շուտով, վաղ, վաղը, վաղուց, վաղօրոք, վերջերս, վերջիվերջո, տարեցտարի, րոպե առ րոպե, ուշ, ցարդ, ցայժմ, ցմահ, օրըսօրե, օրեցօր, օր օրի և այլն։

Տեղի՝ ամենուր, ամենուրեք, այլուր, բերնեբերան, դեմառդեմ, դեմ դիմաց, դեսուդեն, դեմ հանդիման, դռնեդուռ, գյուղեգյուռ, երկրեերկիր, հետ, ընդառաջ, հեռու, հեռու-հեռու, մեջտեղ, սարնիվեր, վեր, վար, վերուստ, տեղ-տեղ և այլն։

Չափի՝ ամենևին, ամբողջովին, ավել, ավելի, ավելի ևս, առավել, առավելապես, բավականին, բավական, բազմիցս, բնավ, բոլորովին, գերազանցապես, գրեթե, դարձյալ, եռակի, երիցս, է՛լ ավելի, ընդամենը, լիովին, կիսով չափ, կրկին, կրկնակի, հազիվ, հաճախ, հաճախակի, համարյա, մասամբ, մասնակիորեն, մեկ-մեկ, մեկիկ-մեկիկ, մոտավորապես, նորից, շատ, շատ-շատ, չափազանց, սակավ առ սակավ, փոքր առ փոքր, փոքրիշատե, քիչ-քիչ և այլն։

Ընդհանրական՝  որոնք տարբեր տեքստերում տարբեր իմաստներով կարող են հանդես գալ. առաջ, անընդհատ, անմիջապես, արտաքուստ, ներքուստ, դեմ դիմաց, իսկույն, հաճախ, շարունակ, միանգամայն, ստեպ-ստեպ և այլն։

Նաև այլ խոսքի մասի արժեք ունեցող մակբայներ՝

Կապ՝ առաջ, դեմ, հետ, հետո։

Գոյական՝ վաղը, այսօր, շուրջբոլորը

Ածական՝ արագ, դանդաղ, եռապատիկ, շատ, երկուստեք

Ածական, գոյական՝ հետիոտն, ուղիղ

Առաջադրանք

Տրված տեքստից գտիր մակբայները, որոշիր տեսակները.

Գետակի վրա
Թեքվել ուռին.
Ու նայում է լուռ
Վազող ջրերին: —
…Երազ – աշխարհում
Ամեն բան հավետ
Գալիս է, գնում
Ու ցնդում անհետ:
Եվ գլուխը կախ`
Նա լաց է լինում.-
Ջրերը ուրախ`
Գալիս են, գնում…

Լրացրու բաց թողած տառերը, գտիր

1. մակբայները, որոշիր տեսակները
   դույզն-ինչ
   նախօրոք
   զորուգիշեր
   ըստ արժանվույն
   անակնկալ
   հանկարծակի
   ընդոստ
   
2. ածականները, որոշիր տեսակները
   արիասիրտ
   հալիձորցիները
   անմատչելի
   կորնթար
   բրգաձև
   անառիկ
   անընկճելի
   ահռելի
   անօրեն
   ամբարտավան
   խրոխտ
   հյուծիչ
   առյուծասիրտ
   սևեռուն
   ակնդետ
   մտասույզ
   ինքնամփոփ
   ճեպընթաց
   կտրիճ
   
3. բայերը, որոշիր հատկանիշները։
   

Արիասիրտ հալիձորցիները դույզն-ինչ չէին կասկածում, որ անմատչելի և կորնթարդ ու բրգաձև լեռների միջև ծվարարծ իրենց արծվաբույնը անառիկ է ու անընկճելի։ Նրանք նախօրոք հայթայթել էին այն ամենը, ինչ որ անհրաժեշտ էր. խոտի ու մացառի խրձեր, եռացրած ջրով կաթսաներ. ահռելի որձաքարեր։ Զօրուգիշեր չէին դադարում օրհասական գոտեմարտին ըստ արժանվույն նախապատրաստվելու ձեռնարկումները։ Հօդս ցնդեցին անօրեն ու ամբարտավան թշնամու՝ մեր խրոխտ ամրոցը ճրագալույցին անակնկալ հարձակումով գրավելու բոլոր ճիգերը։ Թշնամին անցավ հյուծիչ պաշարման արյունաքամ անելով Հալիձորը անառիկ արծվաբույնը։
Առյուծասիրտ Մխիթարը՝ այծենակաճը ուսին, սևեռուն ու ակնդետ հայացքով հետևում էր անցուդարձին։ Մտասույզ ու ինքնամփոփ նստած՝ նա ծրագրում էր որոգայթներ լարել՝ հակառակորդին հանկարծակիի բերելու նպատակով։ Նա կցկտուր ինչ-որ բան մռլտաց, ապա ընդոստ շարժումով ոտքի կանգնեց,  կարգադրեց ճեպընթաց սուրհանդակ ուղղարկել Տաթև՝ Բայանդուր իշխանի մոտ։ Նոր էր Բայանդուր իշխանը իր կտրիճներով դուրս եկել Տաթևից, երբ  երևաց գուժկանն ու լուր բերեց, որ թուրքերը շարժվում են Արարատի կողմից։ Իշխանը որոշեց կտրել ասկյարների ճանապարհը՝ կասեցնելով նրանց առաջընթացը։

Դասարանական առաջադրանքներ՝ 399;401;403;407;410

c=2pr=26p

1=pR/180*a=15/180*36=3p

l=pR/180*a
19=xp/180*45=xp/4
76=xp
x=76/p

31,4=pr
2r=10

an=2r*tg(180/n)
8=2r*✓3/3
12=r✓3
r=12/✓3
c=2pr=24/✓3p=8✓3p

Դասարանական առաջադրանքներ՝ 413-ա; 414-ա,գ;417;419;421

ա)Su=a1*(1-qn)/1-q=6*2/2=6

81619.2

ա)1 100 000- Վարդուհի

1 200 000-Լիլիթ

բ)1 210 000 — Վարդուհի

1 210 000-1 200 000=10000

English Reading Text 20

——

According to Paragraph 1, lines 1-6,

a) most people say that red is their favourite colour

b) 8% of people say that there is something wrong with red

c) most people are fond of the blue colour

d) blue is not the sort of colour most people prefer

__

2. Most people don’t like the red colour because

a) it has negative emotional connotations

b) it is a dangerous colour

c) when we see this colour something bad happens

d) it’s difficult to see

___

3. It is stated in Paragraph 2, lines 7-9, that

a) when we see the red colour we remember the mistakes we made at school

b) our emotions are studied scientifically

c) because mistakes are usually corrected in red ink, we associate the colour with exams

d) if we see something red before an exam, we may perform badly

__

4. According to the text, the fact that red cars get more speeding tickets or are stolen more often

a) is because they cost more to insure

b) has not been proved

c) has been proved by plenty of evidence

d) is often referred to in myths and stories

__

5. According to the text, which of the following is NOT true?

a) the red colour is exciting and risky

b) the world would be a better place without the red colour

c) sports teams wearing red are more likely to win games

d) few people are confident enough to wear red

Ինչպե՞ս են Վասիլիկի և Պետրոս Գետադարձի արարքները փոխում Զաբուղոնի և Հայաստանի ճակատագիրը: Կարո՞ղ էր արդյոք նրանց ընտրությունը փոխել իրադարձությունների ընթացքը։

Բոլոր մարդկանց կյանքի ընդացքում իրենց ընտրությունը հաճախ որոշում է ոչ միայն իրենց ճակատագիրը այլ նաև այն մարդկանց ճակատագրերը որոնք լինումեն իրենց կողքին։ Լինում է այնպես, որ մի ձոքրիկ որոշումը փոխում է այդ մարդու կյանքի ամբողջ ընդացքը։և այս հարցը կա ոնց գրականական տեքստում այնպես էլ պատմական փաստում։

Գրականական հատվածում Վասիլիկի ընտրությունը մոռանալ Զաբուղոնին ամբողջությամբ փոխում է Զաբուղոնի կյանքը, որովետ և նա բանտարկվում է։Բայց հետո, երբ նա փախնում է այնտեղից և գտնում է Վասիլիկին ուրիշի հետ նա հիասթափվում է և սկզբում մտածում է վրեժ լուծել, բայց հետո հասկանում է, որ այդ անիմաստ է ։Այստեղից մենք հասկանում ենք, որ Վասիլիկի որոշում լիովին փոխում է Զաբուղոնի կյանքը և նա հիասթափվեց իր տեսածից և հետ վեռադառնում բանտ։

Պատմական հատվածում Պետրոս Գետադարձի գործում էր շատ բարդ ժամանակ, երբ թագավորները կռվում էին գահի համար։ Սկզբում նա օգնում էր հաշտեցնել նրանց, բայց հետո համաձայնում է, որ Անիի թագավորությունը անցնի Բյուզանդիային։ Նա նույնիսկ համոզում է Գագիկ II-ին գնալ Կոստանդնուպոլիս և հետո հանձնում է Անիի բանալիները կայսրին։Այդ պաճառով Հայաստանը կորցնում է իր անկախությունը։ Այսինքն նրա ընտրությունը մեծ ազդեցություն ունեցավ Հայաստանի ժողովրդի ճակատագրում։

Ինձ թվում է, որ թե Վասիլիկի և թե Պ․ Գետադարձի արարքները ազդեցին և Զաբուղոնի և Հայաստանի ժողվրդի վրա։

Այս հատվածները մեզ ասում են, որ բոլոր մարդկանց որոշումները մեծ նշանակություն ունեն։Մարդկանց արած որոշումները կարող են բերել ոնց վատ հետեվանքներ իր կամ նույնիսկ ազգի համար այնպեսել լավ հետևանքներ։Բայց միևնույնն է պետք է մտածել որոշում կայացնելուց առաջ։Այդ թեման կարևոր է նաև այսօր քանի, որ յուրաքանչյուր մարդու արարք կարող է ունենալ ազդեցություն իր կար ուրշներ ճակատագր վրա։

Նախորդ առաջադրանքի ստուգում։

Անկանոն բայեր։ Անկանոնության դրսևորման տեղը՝ 2-րդ հիմք։

    Ժամանակակից արևելահայ գրական լեզվում կա խոնարհման ընդհանուր կանոններից շեղվող շուրջ 19 բայ` առնել, ասել, բանալ, բերել, գալ, դառնալ, դնել, զարկել, ելնել, թողնել, լալ, լինել, կենալ, տալ, տանել, տեսնել, ուտել, անել:

    Պակասավոր բայերն են՝ եմ (օժանդակ), կամ, գիտեմ, ունեմ, արժեմ, կարող եմ, ցանկալ, հուսալ, լվալ։

        Առաջադրանք. Գտիր անկանոն բայերը, որոշիր եղանակը, ժամանակը, սեռը եթե անդեմ է, դերբայական ձևը.

        Ամպերը ճերմակ երամով անցան, իմ սիրտն է լալիս կարոտով անհուն։

        Գիտեինք, որ քեռիս զինվոր եղած ժամանակ ընդդիմացել է։

        Հետո կուշտ կերած մեր հյուրերը սկսեցին բարձրանալ քարոտ արահետով։

        Երազ տեսա՝ Սայաթ-Նովեն մոտս եկավ սազը ձեռին։

        Սիրտս վառեց, մոխիր դարձավ, ինքը կրակ ու հուր մնաց.

        Դու էլ նրա գովքը արա, որ գա ոսկե մասը ձեռքին։

        Բոլորը տամ ու նվիրեմ, ինձ ոչ մի հուր թող չմնա,

        Դու չմրսես ձմռան ցրտում. բոլորը քեզ…

        Ոչ ոք չէր համարձակվում որևէ բան ասել։

        Ես ամուր առողջություն ունեի և կարող էի մինչև լույս աշխատել։

        2. Գտիր բայերը, որոշիր քերականական հատկանիշները .

        Ասենք, այսպես դեկտեմբերի ցրտին Հաճի աղան դուրս եկողը չէր, այն էլ այս ցեխին, որ գոյացել էր սայլերի ու զորքի տակ կոխկրտած ձյունից՝ հակառակ, որ միշտ այս ամսին գետինը սառած էր լինում։

        Անհանգիստ էր վերի՜ն աստիճանի։ Արդեն մի շաբաթ է, ականջին դիպել էր, որ թուրքը գալիս է։ Փորձված, կյանքի չար ու բարուն տեղյակ՝ Հաճի աղան, որ տեսել էր 1877 թվի ռուս-տաճկական պատերազմը, երբ թուրքը կարծես բնականորեն հաղթվում էր, այն Հաճի աղան, որ «քրդանոցներում ու թռւրքանոցներում» զելվել, առևտուր էր արել և շատ անգամ էր ավազակների ձեռքից աղվեսի պես պոչը պրծացրել, նա լավ գիտեր, որ երբեք չեն սպասիր վտանգը գա ու փեշիցդ բռնի.— պետք է ժամանակին որսալ խուսափելու անկրկնելի վայրկյանը։

Ասենք-դիմավոր, անկանոն, ներգործական, ապարնի
դուրս եկողը-անդեմ,անկանոն,չեզոք,ներկա
գոյացել էր-դիմավոր, կանոնավոր,չեզոք,անցյալ
սառած էր լինում — դիմավոր, կանոնավոր, չեզոք, անցյալ տևական

էր — դիմավոր, անկանոն, ներգործական, անցյալ
դիպել — դիմավոր, կանոնավոր, ներգործական, անցյալ վաղակատար
գալիս է — դիմավոր, կանոնավոր, ներգործական, ներկա տևական

տեսել էր — դիմավոր, կանոնավոր, ներգործական, անցյալ վաղակատար
հաղթվում էր — դիմավոր, կանոնավոր, կրավորական, անցյալ տևական
զելվել — անդեմ դերբայ, կանոնավոր, կրավորական, անորոշ
արել էր — դիմավոր, կանոնավոր, ներգործական, անցյալ վաղակատար
պրծացրել էր — դիմավոր, կանոնավոր, ներգործական, անցյալ վաղակատար
գիտեր — դիմավոր, անկանոն, ներգործական, անցյալ անկատար

չեն սպասիր — դիմավոր, կանոնավոր, ներգործական, ներկա
գա — դիմավոր, կանոնավոր, ներգործական, ենթադրական
բռնի — դիմավոր, կանոնավոր, ներգործական, ենթադրական
որսալ — անդեմ դերբայ, կանոնավոր, ներգործական, անորոշ
խուսափելու — անդեմ դերբայ, կանոնավոր, չեզոք, նպատակային

A Friend in Need Is a Friend Indeed

The real friend is one of the most valuable things in life. The proverb A friend in need is a friend indeed means that a real friend shows their loyalty and care when we face difficulties. It is easy to be surrounded by people when everything is going well, but in hard times reveal who truly supports you.

In our daily lives we can meet many people and call them friends. But not all of them stay with us during challenges. A real friend is someone who helps us when we are sad, gives advice when we are confused, and stands by us even when others leave. Their support gives us strength and confidence to overcome problems.

For example, when a student struggles with studies or personal issues, a true friend will not ignore them. Instead, they will try to help, encourage, and motivate them to do better. Such actions show real friendship, not just words.

On the other side, fake friends often disappear when we need them the most. They may only be around for fun or for money, but they do not truly care. This is why it important to value and appreciate true friends in your lives.

In end, friendship is not about how many friends we have, but about how loyal and supportive they are. A friend who stands with us in difficult times for example when you feel bad or feel alone is truly a friend indeed.

The Internet plays a very important role in my life. I use it every day for studying, communication, entertainment and relax. It helps me find information fast, watch educational videos, and stay connected with my friends and family through social media and messaging apps. Learning has become easier and more interesting whit the internet.

Media education is also a big part of modern life and new schools. It teaches people how to use the Internet, understand information, and think critically about what they see online. One of the main thinks of media education is that it helps students develop important skills for example analyzing news, avoiding fake information, and using digital tools effectively.

However, there are some bad too. Spending too much time on the Internet can be harmful to health and can reduce real-rife communication. Also, not all information online is reliable, and it can sometimes be difficult to tell what is true or false. Media education requires time and effort, and not everyone has equal access to technology.

In end, the Internet and media education are very useful in our lives, but we should use them wisely and responsibly.