Դաս 6. (13․10- 17․10)

Լուծել հետևյալ խնդիրները՝

1. Ի՞նչ լիցք ունի պարկուճ 1-ը (նկ. 1 ա), եթե պարկուճ 2–ը դրական է լիցքավորված:

Դրական

2. Ի՞նչ լիցք ունի պարկուճ 2-ը (նկ. 1 բ), եթե պարկուճ 1-ը բացասական է լիցքավորված:

դրական

3. Վնասված հաղորդալարերը միացնելիս վարպետը ռետինե ձեռնոցներ է հագնում: Ինչո՞ւ է նա այդպես վարվում:

 Քանի որ այն չի անցկացնում հոսանք:

4. Բենզին լցնելիս բենզատարի իրանը մետաղական հաղորդիչով հողակցում են: Ինչո՞ւ են այդպես անում:

Որպեսզի կայծ չառաջանա և բենզինը չպայթի։

5. Քանի՞ էլեկտրոն ունի՝ ա) պղնձի, բ) սիլիցիումի, գ) յոդի ատոմը:

ա) 29
բ) 14
գ) 53

6. Քիմիական ո՞ր տարրի ատոմն է պարունակում՝ ա) 15 էլեկտրոն, բ) 79 էլեկտրոն, գ) 100 էլեկտրոն:

ա) ֆոսֆոր
բ) ոսկի
գ) ֆերմիում

7. Ինչի՞ է հավասար թթվածնի ատոմում գտնվող բոլոր էլեկտրոնների ընդհանուր լիցքը:

-8

8. Ո՞ր ատոմն է, որի բոլոր էլեկտրոնների ընդհանուր լիցքը հավասար է q= — 16 * 10 ^ — 19 * 4/:

q = — 16 * 10 ^ — 19 * 4 / z

q=-16*10^-19*4

e=-1,6*10^-19Կլ

N=?

N=q/e=-16*10^-19*4/-1,6*10^-19=40

9. Ինչի՞ է հավասար սնդիկի ատոմի միջուկի լիցքը: Քանի՞ անգամ է այն մեծ հելիումի ատոմի միջուկի լիցքից:

80 Պատ.՝ 40 անգամ ավելի մեծ է։

10. Ինչի՞ է հավասար տիտանի ատոմի միջուկի լիցքը: Քանի՞ անգամ է այն մեծ նատրիումի ատոմի միջուկի լիցքից:

Տիտանի ատոմի միջուկի լիցքը 22, իսկ նատրիումինը 11

Պատ.՝ 2 անգամ մեծ է

11. Հելիումի ատոմից անջատվել է մեկ էլեկտրոն: Ինչպե՞ս է կոչվում մնացած մասնիկը: Ի՞նչ լիցք ունի այն: 

Պատասխան՝ Դրական իոն

12. Թթվածնի ատոմին միացել է մեկ էլեկտրոն: Ինչպե՞ս կկոչվի գոյացած մասնիկը: Ինչպիսի՞ լիցք կունենա այն:

Պատասխան՝ Բացասական իոն

13. Բնության մեջ գոյություն ունեցող ատոմներից ամենածանրն ուրանի (U) ատոմն է: Որքան է ատոմի միջուկի լիցքը:

92

14. Ապակե ձողը էլեկտրականացման հետևանքով այն ձեռք է բերել 3,2-10-10 Կլ լիցք: Քանի՞ էլեկտրոն է այն կորցրել։

15. Էլեկտրացույցին հաղորդել են q = — 6, 4 * 10 ^ — 10 Կլ-ին հավասար լիցք: Էլեկտրոնների ի՞նչ թվի է համապատասխանում այդ լիցքը։

16. Ունենք միանման երկու մետաղե գնդիկ: Մեկի լիցքը հավասար է 4 նԿլ, մյուսինը՝ — 10 նԿլ: Գնդիկները հպել են և հեռացրել իրարից: Ի՞նչ լիցք կունենան գնդիկները դրանից հետո:

Հոկտեմբերի 10-17, առաջադրանք, 9-րդ դաս.

Առաջադրանք 1

ԱՌԱՋԻՆ ԱՇԽԱՐՀԱՄԱՐՏԸ, պատմել էջ 21-30-ը/

Պատասխանել հարցերին

1.Քո կարծիքով՝ ի՞նչ ազդեցություն ունեցավ նորագույն զինատեսակների
կիրառումը պատերազմի ընթացքի վրա։

Նորագույն զինատեսակների կիրառումը բնականաբար մեծ ազդեցություններ ունեցավ պատերազմի ընթացքի վրա։ Զոհերը շատացան, ինչպես նաև ավելի դաժան դարձավ։

2.Ո՞ր իրադարձությունը առիթ հանդիսացավ
Առաջին աշխարհամարտի սանձազերծման
համար։

Առիթ հանդիսացավ 1914 թ. հունիսի 28-ին Ավստրո-Հունգարիայի թագաժառանգ Ֆրանց Ֆերդինանդի սպանությունը։

3.Ե՞րբ է սկսվել Առաջին աշխարհամարտը և
մինչև ե՞րբ շարունակվել։

Առաջին աշխարհամարտը սկսվել է 1914 թ. օգոստոսի 1-ին և շարունակվել մինչև 1918 թ. նոյեմբերի 11-ը։

4.Ե՞րբ և ինչպե՞ս առաջացավ Քառյակ դաշինքը։

Քառյակ դաշինքը առաջացավ 1915 թվականին, երբ Բուլղարիան միացավ Եռյակ դաշինքին

5. Ե՞րբ է տեղի ունեցել Վերդենի ճակատամարտը։

Վերդենի ճակատամարտը տեղի է ունեցել 1916 թվականին փետրվարից մինչև դեկտեմբեր ամիսները։

6.Որտե՞ղ և ե՞րբ կնքվեց սեպարատ հաշտության պայմանագիրը։

Սեպարատ հաշտության պայմանագիրը կնքվեց 1918 թվականի մարտին, Բրեստ-Լիտովսկ քաղաքում, Ռուսաստանի և Քառյակ դաշինքի երկրների միջև։

7. Արևելյան ճակատի վերացումն ի՞նչ հնարավորություն ընձեռեց Գերմանիային։

Արևելյան ճակատի վերացումը Գերմանիային հնարավորություն տվեց իր բոլոր ուժերը տեղափոխել Արևմտյան ճակատ՝ Ֆրանսիայի դեմ հարձակման համար։

8. Ի՞նչը ստիպեց Գերմանիային զինադադար կնքել։ Ե՞րբ դա տեղի ունեցավ։

Գերմանիան ստիպված եղավ զինադադար կնքել, քանի որ նրա դաշնակիցները պարտվել էին, ժողովուրդը ապստամբել էր, և երկիրը այլևս չէր կարող շարունակել պատերազմը։ Դա տեղի ունեցավ 1918 թ. նոյեմբերի 11-ին։

ԱՄՓՈՓԻՉ ԵՎ ՎԵՐԼՈՒԾԱԿԱՆ ԱՇԽԱՏԱՆՔ
1.Ներկայացրե՛ք Առաջին աշխարհամարտի գլխավոր պատճառները։

Գլխավոր պատճառներն են՝
1914 թ. հունիսի 28-ին Ավստրո-Հունգարիայի թագաժառանգ Ֆրանց Ֆերդինանդի սպանությունը։
Տարածքային ոչ համաձայնությունները։
Երկրների հզորացումը։

2.Ներկայացրե՛ք հակադիր խմբավորումների անդամ պետությունների ռազմաքաղաքական նպատակները։

Անտանտի երկրները ուզում էին պահպանել գաղութները և վերադարձնել կորցրած տարածքները։ Քառյակ դաշինքը ձգտում էր գերիշխել Եվրոպայում ու նվաճել նոր տարածքներ։

3. Քո կարծիքով ինչո՞ւ Օսմանյան տերությունը դարձավ աշխարհամարտի մասնակից:

Միացավ Քառյակին՝ տարածքներ ու պանթյուրքական նպատակներ իրականացնելու համար։

4. Ժամանակագրական ժապավենի միջոցով ներկայացրե՛ք 1914–1916 թթ. ռազմական հիմնական իրադարձությունները:

1914 – Ֆերդինանդի սպանություն, պատերազմ սկսվեց։
1914 – Մառնի ճակատամարտ։
1914–1915 – Սարիղամիշի ճակատամարտ։
1915 – Իտալիայի միացում Անտանտին, Քառյակ դաշինքի ձևավորում։
1916 – Վերդենի ճակատամարտ։

5. Քո կարծիքով ինչո՞ւ ԱՄՆ–ն միացավ Անտանտին։

ԱՄՆ-ն միացավ Անտանտին, որովհետև վերջինիս հաղթանակը վստահ էր և ցանկանում էր տարածել ազդեցությունը։

6. Ինչո՞ւ բոլշևիկները համաձայնեցին առանձին հաշտության պայմանագիր կնքելու Քառյակ դաշինքի հետ։ Ի՞նչ հետևանքներ ունեցավ այդ պայմանագիրը։

Ռուսաստանը ծանր վիճակում էր, ուստի Բրեստ-Լիտովսկում կնքեց անարդար պայմանագիր, կորցնելով տարածքներ և վճարելով տուգանք։

Դաս 5. (06․09- 10․10)

Թեմա՝ 

§6.Էլեկտրական հոսանք:

§7.Էլեկտրական հոսանքի աղբյուրներ: 

Էլեկտրական շղթա և դրա բաղկացուցիչ մասերը:  

1. Ո՞ր լիցքակիրներին են անվանում ազատ: Որո՞նք են ազատ լիցքակիրները՝ ա. մետաղներում, բ. էլեկտրոլիտներում:

Այն լիցքավորված մասնիկները, որոնք կարող են տեղաշարժվել մարմնի մի մասից մյուսը անվանում են ազատ լիցքավորված։ Մետաղներում դրանք էլեկտրոններն են։ Հեղուկ հաղորդիչներում ազատ լիցքակիրները կոչվում են էլեկտրոլիտներ և նրանց հիմնական լիցքակիրները դրական և բացասական իոններն են։

2. Ի՞նչ է էլեկտրական հոսանքը:

Լիցքավորված մասնիկների ուղղորդված (կարգավորված) շարժումն անվանում են էլեկտրական հոսանք։

3. Բացատրեք, թե նկարում պատկերված փորձում ինչպե՞ս է լիցքավորվում Բ էլեկտրացույցը: Ինչու՞ է մետաղալարում ծագող էլեկտրական հոսանքը կարճատև

Բ էլեկտրացույցը լիցքավորվում է ա էլեկտրացույցին միացված հաղորդչի միջոցով։ Մետաղալարում ծագող էլեկտրական հոսանքը կարճատև է, քանի որ շփումը պակասում է։

4. Ի՞նչ լիցքակիրների ուղղորդված շարժմամբ է պայմանավորված լուսադիոդի լուսարձակումը:

1-ում պրոտոնները, 2- ում էլեկտրոնները։

5. Ինչպե՞ս է ընտրվում էլեկտրական հոսանքի ուղղությունը: 

Որպես հոսանքի ուղղություն ընտրում են այն ուղղությունը, որով շարժվում են դրական լիցքավորված մասնիկները։

6. Ե՞րբ է հաղորդչով անցնող էլեկտրական հոսանքը չընդհատվող:

Երբ որ գոյություն ունի հոսանքի աղբյուր։

7. Ի՞նչ է հոսանքի աղբյուրը:

Հոսանքի աղբյուրը սարք է, որի միջոցով ապահովում են չընդհատվող էլեկտրական հոսանք։

8. Ի՞նչ մասերից է կազմված պարզագույն գալվանական տարրը:

Գալվանական տարրը կազմված է՝ բացասական սեղմակ, դրական սեղմակ, ցինկե էլեկտրոդ, պղնձե էլեկտրոդ, էլեկտրոլիտ։

9. Ի՞նչ մասերից է բաղկացած պարզագույն էլեկտրական շղթան:

Էլեկտրական շղթան բաղկացած է՝ էլեկտրական լամպ, հոսանքի աղբյուր, բանալի։

10. Նկարագրեք գալվանական տարրի աշխատանքը, երբ տարրի սեղմակներին հաղորդալա-րերով միացված է սպառիչ:

Երբ գալվանական տարրի սեղմակները հաղորդալարով միացնենք որևէ սպառիչի ապա էլեկտրոնները կատոդից կշարժվեն դեպի անոդը առաջացնելով էլեկտրական հոսանք։

11. Էներգիայի ի՞նչ փոխակերպումներ են տեղի ունենում գալվանական տարրում:

Քիմիական էներգիան փոխակերպվում է էլեկտրական էներգիայի։

12. Ի՞նչ է էլեկտրական կուտակիչը:

Կուտակիչը (ակումուլյատոր) հոսանքի բազմակի օգտագործման գալվանական աղբյուր է:

13. Գալվանական տարրերի և կուտակիչների ի՞նչ կիրառություններ գիտեք:

Օրինակ՝ մեքենաներում, հեռախոսներում և ցանկացած էլեկտրական սարքերում։

14. Ո՞ր սարքերն են կոչվում հոսանքի ֆիզիկական աղբյուրներ: Թվարկեք մի քանիսը:

Այն սարքերը որոնք քամու, ջրի, լույսի կամ միջուկի տրոհման էներգիան փոխակերպում են էլեկտրական էներգիայի կոչվում են ֆիզիկական աղբյուրներ։ Օրինակ՝ հիդրո կայանները, հողմակայանները:

Լրացուցիչ աշխատանք (տանը)

Խելացիները ոչ այնքան մենակություն են փնտրում, որքան խուսափում են հիմարների ստեղծած ունայնությունից։
Արթուր Շոպենհաուեր

Խորությամբ ապրելուն հնարավոր է հասնել միայն այն պահին, երբ դադարեցնում ես ունայնությունը և էլ չես հետևում ուրիշ մարդկանց կյանքին։
Ամեն մարդ իր կյանքի ուղին ունի։ Մի պահ պատկերացրեք, թե հայտնվել եք բոքսի չեմպիոնի հետ նույն ռինգում։ Եվ նա ուրախ նախավարժանք է անում, որ ձեր դեմքը արյունաշաղախ անի։ Հաճելի՞ զգացողություն է։ Բայց չէ՞ որ շատ մարդ կա, որ երազում է նման հանդիպման մասին։
Այն, ինչ մեկի համար սարսափելի է ու մղձավանջ, ուրիշի համար ողջ կյանքի երազանքն է։ Դրա համար հարկ չկա ուրիշներին աչք տալու. ձեր ճանապարհը փնտրեք, ձեր ուղին։ Ի՞նչ շահ կա ուրիշի կյանքը քննարկելուց։ Որքա՛ն ավելի հաճելի է սեփականն ապրելը։ Հիշեք ձեր երազանքներն ու ցանկությունները, ձգտեք դրանց։ Ձեզ թույլ տվեք մի լավ երազել առանց սահմանափակումների։ Չէ՞ որ ձեր բանականության համար սահման չկա։ Այն, ինչ կարող եք մանրամասն պատկերացնել, կարող եք և ստանալ։ Բայց նորից դեպի դատարկ երազանքները փախչելու և կյանքից փախչելու վտանգ կա, դրա համար էլ վերադարձեք կյանքի այն պահը, որտեղ հիմա եք։
Որպես սկիզբ՝ ընկղմվեք մարմնի զգացողության մեջ։ Մարմինը միշտ ապրում է ներկայով և երբեք չի ստում։ Ինչ ձեզ հետ կատարվում է, նստվածք է տալիս ձեր մարմնում։ Մարմնում են վիրավորանքները, վախերը, չիրականացած ցանկությունները, ուրիշների և սեփական արգելքները ձեր նկատմամբ։ Ձեր մարմինը ծալծլված է, և մի հույս ունի. որ տերը կդադարի ուրիշներին հետևելուց ու կվերադառնա սեփական մարմնի մեջ։
Այդ ժամանակ, հնարավոր է, երջանիկ լինի։ Մարմինը ձեզ կնվիրի պահի հրաշալիության բոլոր նույն զգացողությունները, որ դուք ապարդյուն փորձում էիք գտնել ուրիշի կյանքում։
Ամեն նոր զգացողության մեջ սուզվեք, ինչպես շոգին կսուզվեիք ալիքի մեջ։ Թող ձեզ գլխովին ծածկեն զգացողությունները։ Փախչելու տեղ չկա, շտապելու տեղ չկա։ Երբեք չի կարող ԱՅՆՏԵՂ ավելի լավ լինել, քան ԱՅՍՏԵՂ է։
Այն, ինչ ձեր շրջապատում է, հենց ձեր կյանքն է։ Մի՛ փորձեք ձևացնել, թե ձեզ դա էնքան էլ պետք չի։ Հենց ունեցած ամեն ինչ կորցնելու վտանգ է լինում, միանգամից հիշում եք կյանքի արժեքի մասին։ Բայց ի՞նչն է խանգարում ամեն ակնթարթ զգալու պահի արժեքը։
Երջանկություն եք ուզում՝ ավելի խորը ընկղմվեք կյանքի մեջ։

Առաջադրանքներ

Ա) Լրացրե´ք նախադասությունները՝ հիմնվելով տեքստում արտահայտված մտքերի վրա:
Հնարավոր է երջանիկ լինել, եթե մարդը լիովին կյանքի մեջ է և ապրում է ներկա պահով։
Խորությամբ ապրելուն հնարավոր է հասնել միայն այն պահին, երբ չես հետևում ուրիշների կյանքին։
Ավելի հաճելի է սեփական կյանքը, քան ուրիշների կյանքը քննարկելը։

Եթե ձեր մարմինը դադարի ուրիշներին հետևելուց ու վերադառնա սեփական մարմնի մեջ, այն ժամանակ հնարավոր է, որ դուք իսկականից երջանիկ լինեք։

Բ)Ի՞նչ կապ ունեն հեղինակի մտքերը բնաբանի՝ Արթուր Շոպենհաուերի ձևակերպման հետ:

Գործնական քերականություն լրացուցչ 06-10.10.2025

Ածական

  1. Առանձնացրե՛ք ածականները։

Խոշոր, անձրև, անտառ, քնքուշ, խեղճ, բարձր, աստառ, բողոք, արգավանդ, երջանիկ, ավանդ, տխուր, գուղձ, հարազատ, գորգ, ամբոխ, անիվ, գանգուր։ 

  1. Կապակցությունների իմաստն արտահայտեք մեկ ածական անվանբ։

Ճահիճներով պատված-ճահճապատ

մանրէներ ծնող-մանրէածին

մորը սիրող-մայրասեր

մարդկանց ատող-մարդատյաց

մաքուր գրած-մաքրագիր

միայնակ կյանք վարող-մենակյաց

մ եգով պատված-միգապատ

միշտ փթթած-մշտափթիթ

թախծոտ դեմքով-թախծադեմ 

միրգ տվող-մրգատու

նոր տնկած-նորատունկ

նվեր տվող-նվերատու

նուրբ հնչող-նրբահունչ

շահույթ բերող-շահաբեր

շեկ վարսերով-շիկավարս

շատ շնորհներ ունեցող-շնորհալի

ինչքից զուրկ-ընչազուրկ

ոսկուց ձուլված-ոսկեձուլ

ուշքը կորցրած-ուշակորույս

ջուր տանող-ջրտար

  1. Առանձնացրե՛ք որակական ածականները։ 

Խոր, ուժեղ, երկար, դառը, թույլ, հաստ, երկաթե, մայրենի, սուր, կեռ, խաղաղ, քարակոփ, բազմաշերտ, մագաղաթյա։ 

  1. Առանձնացրե՛ք հարաբերական ածականները։ 

Առաջնակարգ, պղնփակոփ,  խելացի, պողպատակուռ, թթվաշ, թավշե, դժգոհ, բարձր, գեղեցիկ, պարզ, կավաշեն։ 

  1. Առանձնացրե՛ք գերադրական աստիճանի ածականները։ 

Խստագույն, շագանակագույն, վատթարագույն, վիթխարագույն, միագույն, մանուշակագույն, հիմարագույն, դժվարագույն, ամենազգաց, ամենակոշտ, ամենաքիչ, ամենանուրբ, ցորնագույն։ 

  1. Ընդգծե՛ք փոխանուն ածականները։ 

Նոր տարվա գիշերը  մեծերը մնացել էին տանը, իսկ ջահելներս շրջում էինք տնից տուն։ Հեռախոսիս միջի համարները պարբերաբար վերանայում եմ․ հները ջնջում եմ, նորերն եմ ավելացնում։ 

Պապս քաղում էր հասուն խնձորները․ հասունները դարսում էր փայտե արկղում, մանրերից տատս չիր էր անում։ 

  1. Կազմի՛ր տրված ածականների բաղդատական եղանակը։ 

խորը-ավելի խորը, խելացի-ավելի խելացի, գեղեցիկ-ավելի գեղեցիկ, քաղցր-ավելի  քաղցր։

  1. Գտե՛ք սխալները և ուղղե՛ք ։ 

Նա իմ ամենագեղեցկագույն զգեստն է։-Նա իմ ամենագեղեցիկ զգեստն է

Դա ամենամեծագույն նվաճումն էր, որ մենք ունեցել ենք։-Դա ամենամեծ նվաճումն էր, որ մենք ունեցել ենք։

Սերոբը ամենաազնվագույն մարդն է, որին հանդիպել եմ։-Սերոբը ամենաազնիվ մարդն է, որին հանդիպել եմ:

Մեդալը ամենալավագույն պարգևն էր, որ ստացա այս տարի։-Մեդալը ամենալավ պարգևն էր, որ ստացա այս տարի։ 

  1. Նկարագրե՛ք աշուն՝ օգտագործելով որքան հնարավոր է շատ ածականներ։ 
  2. Լրացրե՛ք բաց թողնված բառերը։ 

Ըստ իմաստի՝ ածականները բաժանվում են երկու խմբի՝ որակական և հարաբերական:

Որակական ածականների մեծ մասն ունի համեմատության աստիճաններ։ 

Ածականն ունի համեմատության երեք աստիճան՝ դրական, բաղդատական, գերադրական:

Մի՛ նեղացրեք մարդուն

Հեղինակ՝ Լեոնիդ Ենգիբարյան

Իզուր, հենց էնպես մարդուն նեղացնել պետք չի, որովհետեւ դա շատ վտանգավոր է։ Հանկարծ ու նա Մոցա՞րտն է։ Ու հատկապես, եթե դեռ ոչինչ չի հասցրել գրել, անգամ «Թուրքական մարշը»։ Կնեղացնեք նրան ու ոչինչ էլ չի գրի։ Մի բան չի գրի, հետո մյուսը, ու աշխարհում կպակասի գեղեցիկ երաժշտությունը, կպակասեն լուսավոր զգացմունքներն ու մտքերը, ու նշանակում է, լավ մարդիկ էլ կպակասեն։

Իհարկե, մեկ ուրիշին կարելի է եւ նեղացել՝ ամեն մեկը հո Մոցարտ չի՞։ Բայց, այնուամենայնիվ, պետք չի, հանկարծ ու…

Մի՜ նեղացրեք մարդուն, պետք չի…

Դուք էլ այնպիսին եք, ինչպիսին նա է։

Լա՜վ նայեք իրար, մարդի՜կ:

Ըստ տեքստի, պետք չի մարդկանց նեղացնել, քանի որ ապագայում նա կարող է դառնալ հայտնի և կարևոր մարդ, բայց եթե նրան նեղացնեք նա չի դառնա հայտնի և կարևոր մարդ։ Դու չգիտես, քո դիմացինը ապագայում ով է լինելու, դրա համար պետք չի ինչ-որ մեկին նեղացնել։