Հայոց պատմություն/էջ 20-22 պատմել, էջ 23 գրավոր/
Չինգիզ խան -Չինգիզ խան հիմնեց Մոնղոլական կայսրությունը և կատարեց մեծ նվաճումներ Ասիայում և Եվրոպայում:
Տփղիս (Թբիլիսի)— Թբիլիսի, Վրաստանի մայրաքաղաքը, հայտնի է իր հարուստ պատմությամբ և մշակույթով:
Գեորգի Լաշա -Գեորգի Լաշան ուժեղացրել է Վրաստանի պետականությունը և մշակութային կյանքը 12-րդ դարում:
Իվանե Զաքարյան— Իվանե Զաքարյանը պայքարել է Վրաստանի անկախության համար մոնղոլների դեմ:
Իլխանություն— Իլխանությունը մոնղոլական կայսրության կարևոր մասն էր, որը կառավարում էր Պարսկաստանի տարածքը:
Իլխան-Իլխաններն էին մոնղոլական իշխաններ, որոնք ղեկավարում էին Իլխանության տարածքները:
Ջիզիա— Ջիզիան վճարում է ոչ-musulman ժողովրդի կողմից իսլամական պետությանը իրենց պաշտպանության համար:
Ղազան խան— Ղազան խանը իր իշխանության շրջանում ընդունեց իսլամ և զարգացրեց մշակույթը և տնտեսությունը:
ա. ներկայացրու
Չինգիզ խանը պայքարում էր հակառակորդների դեմ մի քանի մեթոդներով.
- Ռազմական մարտավարություն՝ նա կիրառել է արագ, խուսափողական մարտեր և զորքերի խորացող հարձակման տեխնիկան, ինչը թույլ է տվել նրան հաղթել ավելի մեծ բանակներին:
- Տեխնոլոգիական գերազանցություն՝ օգտագործել է նորագույն ռազմական տեխնիկա, այդ թվում՝ թնդանոթներ և օղակաձև ձիավորներ:
- Տեղական դաշնակիցների ներգրավում՝ նա օգնել է կազմավորել դաշինքներ և շահել տեղական ազնվականներին, ինչի շնորհիվ հեշտացրել է նվաճումները:
- Հոգեբանական պատերազմ՝ մոնղոլները նաև օգտագործել են ահաբեկման մեթոդներ՝ վախի միջոցով խուճապ առաջացնելու համար:
բ. վերլուծիր
Մոնղոլական և թյուրքական բազմաթիվ ցեղերի բնակեցումը նվաճված տարածքներում ունեցել է մի քանի նշանակալի հետևանքներ:
- Հանդես եկող մշակույթ՝ նոր բնակիչները բերում էին իրենց մշակույթը, ավանդույթները և լեզուն, ինչը նպաստում էր մշակութային սինթեզի և բազմազանության առաջացմանը:
- Ակադեմիական ու տնտեսական զարգացման խթանում՝ մոնղոլների կողմից արհեստների, առևտրի և տնտեսության զարգացման խթանումը, ինչպես նաև ճանապարհների անվտանգությունը, նպաստել են տարածաշրջանի տնտեսական աճին:
- Քաղաքական կայունություն՝ տեղական ղեկավարների ու մոնղոլների միջեւ դաշինքները օգնել են պահպանել որոշակի կարգ ու կայունություն:
գ. գնահատիր
Հայ իշխանների և ազնվականների համար մոնղոլական տիրապետությանը ենթարկվելը կարող էր լինել մի քանի առումներով նպատակահարմար:
- Իրավունքների պահպանություն՝ ենթարկվելով մոնղոլներին, նրանք կարող էին պահպանել իրենց իշխանությունը և ժառանգական իրավունքները, քանի որ մոնղոլները հաճախ թույլ էին տալիս տեղական ղեկավարներին շարունակել կառավարել:
- Ապահովության ապահովում՝ մոնղոլական տիրապետությունը կարող էր ապահովել պաշտպանություն այլ պարտադիր ուժերի դեմ, ինչպիսիք էին եվրոպական կամ հարևան պետությունները:
- Տնտեսական հնարավորություն՝ մոնղոլների առևտրային քաղաքականությունը կարող էր նպաստել տնտեսական ակտիվությանը և զարգացնել առևտրային կապերը:
Գարիկ Գասպարյանի ուսումնական բլոգ 