էսսե

,,Մամփրե արքան,,

Հատված պատմության դասագրքից։

Գրել էսսե։ 

Հարցադրում՝ 

Ո՞րն  էր Մ․ Մաշտոցի  պատմական առաքելությունը և գրերի գյուտի դերը։

Ժամանակի և տարածության հեռավորությունից արժևորի՛ր նրա ներդրումը հայի ինքնության ձևավորման գործում։

Վերնագրե՛ք ձեր գրած էսսեն։  


Հայկական գրերի ստեղծումը հայերի համար շատ կարևոր բան էր։ Մեսրոպ Մաշտոցը ստեղծելով Հայկական այբուբենը փոխեսց մշակույթը և կրթությունը։ Իմ կարծիքով հիմա երբ դու մտածում ես հայի մասին դու հասկանում ես, որ ամենակարևոր բանն այդ գիրն է և լեզուն։

Պատմական մասից ելնելով մենք հասկանում ենք, որ Երբ Մեսրոպ Մաշտոցը ստեղծեց Հայկական այբուբենը Հյաստանում կրթությունը զարգացավ քանի, որ բացվեցին նոր դպրոցներ և ուսումնարաններ։ Այսպիսով այբուբենը շատ մեծ դեր ունեցավ կրթության զարգացման և հայերի համակերպվելու մեջ նաև այն շատմ մեծ դեր ունեցավ հայերի համար։Այբուբենի կարևորությունը մենք նաև տեսնում ենք Մամփրե արքան ստեխծագործության մեջ։Ստեղծագործության մեջ մի ծեր մարդ ով պատերազմի պատճառով չգիտեր կարդալ և գրել ուզում էր սովորել չնայած այն որ նա արդեն ծեր էր և սովորաբար ծեր մարդիկ արդեն չեն ուզում սովորել բայց նա ուզում էր սովորել կարդալ և գրել։Պատմությունից մենք հասկանում ենք որ եբ ինչ-որ երկիր գրավում է մեկ այլ երկիր նա ուզում է անել այնպես որ, գրաված երկրում փոխվի կրոնը և լեզուն, որ այն ունենան կախվածություն այդ լեզվից և կրոնից։Այս ամենը մեզ ցույց է տալիս, որ եթե Մեսրոպ Մաշտոցը չգրեր հայկական այբուբենը մարդիք կունենայն ավելի մեծ կախվածություն ուրիշ լեզվից և այդ պատճառով նրանք կունենայն ավելի վատ կրթություն և հեռու կլինենին իրարից։

Այսպիսիվ Մեսրոպ Մաշտոցի գրեր հայերի համար դարցան ամենակարևոր հենարաններից մեկը և գրերի շնորհիվ հաերը չունեին կախվածություն ոչմի ուրիշ պետությունից։Այդ իսկ պատճառով հայերի կրթությունը և համակերպությունը ավելի լավն էր։

Ф.Достоевский. Мальчик у Христа на елке

Рассказ (читать онлайн)

Вопросы:

  1. Опишите условия жизни мальчика. Какую роль в его трагедии играет равнодушие большого города?

Жизнь мальчика проходит в холодном, сыром подвале, где он остаётся один среди бедности, болезни и голода. Его мать умирает, а вокруг нет ни одного человека, который мог бы помочь или хотя бы заметить его беду. Большой город, полный огней и праздника, оказывается к мальчику полностью равнодушным: прохожие спешат по своим делам, блюститель порядка отворачивается, дамы прогоняют его. Это равнодушие и становится главной причиной трагедии — среди толпы людей не находится никого, кто проявил бы человеческое участие. Город с его блеском и шумом словно «не видит» маленькую жизнь, гаснущую прямо у него под ногами.

2. Какова функция образов, которые мальчик видит на улице: нарядная ёлка в доме, дамы, прохожие? Почему он их видит, но не может стать их частью?

Картины, которые мальчик видит на улице — нарядные ёлки, богатые дети, сытные дамы, сияющие витрины — показывают пропасть между двумя мирами: миром праздника и миром нищеты. Мальчик смотрит на этот праздник сквозь стекло: он видит красоту, но не может к ней прикоснуться. Стекло становится символом непреодолимой границы между бедным ребёнком и обществом, которое не принимает его. Он чужой в этом сияющем мире, и хотя он тянется к теплу, добру и еде, ему не дают войти — потому что он «портит» праздник. Эти образы подчёркивают контраст: чем ярче вокруг роскошь, тем острее ощущается его одиночество и безысходность.

3. Почему мальчик, замерзая, сначала видит свою мать, а затем — Ёлку Христа? Что символизируют эти видения?

Умирая от холода, мальчик сначала видит свою мать — единственного близкого человека, источник тепла и любви в его короткой жизни. Её образ приходит к нему как последнее, что связывает его с землёй. А затем он видит Ёлку Христа — небесный мир, куда принимают всех обездоленных детей, которым не нашлось места на земле. Эта ёлка символизирует Божью справедливость, утешение и милосердие — то, чего мальчик так и не дождался в реальности. Его видения — это путь от земного страдания к небесной радости, от одиночества к принятию, от холода к вечному теплу.

4. В чём заключается критика «сытого» и «праздничного» общества, которую Достоевский вкладывает в рассказ?

Достоевский резко критикует общество, которое живёт в довольстве и празднике, но остаётся глухим к чужой боли. Богатые люди заняты своими развлечениями, а бедные умирают у них под окнами. Праздничное настроение и яркие ёлки скрывают глубокую моральную боль общества — его нечувствительность и эгоизм. Писатель показывает, что за блеском рождественских огней скрывается жестокость: никто не хочет замечать того, кто «портит вид». Таким образом, рассказ становится обвинением обществу, которое привыкло жить комфортно и спокойно, даже когда рядом страдают дети.

5. Какова главная авторская мысль? Что Достоевский хотел сказать читателю этим рассказом?

Главная мысль рассказа — о необходимости милосердия и любви. Достоевский хочет показать читателю, что трагедия мальчика случилась не из-за голода или мороза, а из-за человеческого равнодушия. Он напоминает, что каждый человек ответственен за того, кто оказался слабее и беднее. Рассказ заставляет задуматься: сколько «мальчиков» мы не замечаем в своей жизни? Достоевский верит, что истинное христианство — не в ярких ёлках, а в сострадании. Его рассказ — призыв к человеческому сердцу: будьте внимательнее, иначе ваш праздник будет построен на чьей-то боли.

Сопоставление (Дополнительно)

  1. Сравните образ и судьбу мальчика с образом Девочки со спичками Андерсена. В чём сходство их социального положения и финала?

Сходство социального положения:
Оба героя живут в очень тяжёлых условиях: вокруг бедность, холод, голод и одиночество. Они не получают нужной заботы от взрослых и остаются без поддержки.

Сходство финала:
Обе истории заканчиваются смертью детей. Но после смерти они находят утешение: девочка — рядом с бабушкой, мальчик — рядом с матерью и Рождественской Ёлкой Христа.

  1. Чем «Мальчик у Христа на ёлке» отличается от традиционных, «счастливых» рождественских рассказов (например, О. Генри)?

В этом расказе нет материального чуда или награды — радость бывает только духовная. Писатель показывает настоящую бедность, страдания и несправедливость, а не праздничное веселье. Рассказ сосредоточен на чувствах ребёнка и духовной теме, поэтому счастливого, «рождественского» финала в привычном смысле нет.

Reading

English Reading Read the texts 1, 2,3 and do the exercises

Text 1

b)invented by the French

b)1895

d)soundless

d)the tickets to the cinema cost five cents, a ‘nickel’

b)the first films

Text 2

c)a mud bath is a means of protection for a pig

d)pigs and dogs have much in common

a)avoid

d)many farmers help their pigs overcome the heat

a)pigs are clean animals

Text 3

d)have some qualities of an actor

c)you must be able to arouse interest in your audience

d)change his intonation from time to time

b)still

a)a good teacher must be inventive

Հանր դասարանական 9.12.2025

Դասարանական առաջադրանքներ՝ 240-ա,գ,ե; 241-ա,գ,ե; 242-ա,գ,ե; 244-ա,գ

ա․x^2+4x+4=0
D=16-4*1*4=0
x=-4+-0/2=-2
x-5=0
x=5
x=(− ∞,​5]

գ․x^2-5x+4=0
D=25-4*1*4=9
x1=5+3/2=4
x2=5-3/2=1
x^2-7x+12=0
D=49-4*1*12=1
x1=7+1/2=4
x2=7-1/2=3
x=(− ∞,​1]​ ∪ ​[3,​+ ∞)

ե․4x^2+4x+1=0
D=16-4*4*1=0
x=-4+-0/8=-1/2
3x=1
x=1/3
x=( 1/3 ​,​+ ∞)

ա․x^2-8x+15=0
D=64-60=4
x1=8+2/2=5
x2=8-2/2=3
x=5
x=-3
x=1
x=(− ∞ ,​− 3)​ ∪ ​(− 3, 1)​ ∪ ​[3,​+ ∞)

գ․

Դաս 13. (08.12 — 12.12)

§ 17. Հաղորդիչների հուգահեռ միացումը:

1. Բերեք էլեկտրական շղթայի օրինակ, որտեղ երևում է սպառիչների զուգահեռ միացման առավելությունը հաջորդականի նկատմամբ:

Հաջորդաբար միացման դեպքում, եթե առաջին լամպը անջատվի կամ փչանա, ամբողջ շղթան կդադարի աշխատել, և երկրորդ լամպն էլ չի վառվի։ Բացի այդ, լամպերը ավելի թույլ են վառվում, քանի որ լարումը բաժանվում է նրանց միջև։

Զուգահեռ միացման դեպքում, եթե առաջին լամպը անջատվի, երկրորդը շարունակում է վառվել։ Երկու լամպերն էլ վառվում են ամբողջ լարումով և ավելի պայծառ։

Այսպիսով՝ զուգահեռ միացման հիմնական առավելությունները՝
անհատական աշխատանք, ավելի պայծառ լույս, շղթայի չխափանում մեկ սպառիչի վնասման դեպքում

2. Ի՞նչ առնչությամբ են կապված հոսանքի ուժերը զուգահեռ միացված սպառիչներում և շղթայի չճյուղավորված մասում: Նկարագրեք այն փորձը, որը հաստատում է այդ առնչության ճիշտ լինելը:

Շղթքայի չճուղավորված տեղաասում հոսանքի ուժը հավասար է սպառիչների տեղամասերում հոսանքի ուժերի գոմարին

3. Իրար զուգահեռ միացված բոլոր սպառիչների համար ո՞ր էլեկտրական մեծությունն է նույնը: Ի՞նչ փորձով կարող եք հաստատել, որ ձեր պատասխանը ճիշտ է:

Զուգահեռ միացման բոլոր սպառիչների վրա լարումը նույնն է։

Փորձ.

Վոլտաչափը միացնում ենք առաջին լամպի վրա՝ չափում ենք լարումը (օրինակ՝ 6 Վ)։Հետո վոլտաչափը միացնում ենք երկրորդ լամպի վրա։Ցույց է տալիս նույն 6 Վ-ը։

Այսպիսով՝ ապացուցվում է, որ զուգահեռ միացված սպառիչների վրա կիրառվող լարումը միշտ նույնն է, քանի որ նրանք միացված են նույն երկու հանգույցներին։

4. Ինչպե՞ս են որոշում իրար զուգահեռ միացված սպառիչների ընդհանուր տեղամասի դիմադրությունը: Պատասխանը հիմնավորել՝ օգտվելով 2-րդ հարցի պատասխանից և Օհմի օրենքից:

Հաջորդաբար միացված սպառիչներից կազմված տեղամասի ընդհանուր լարումը հավասար է առանձին սպառիչների վրա եղած լարումների գումարին

1. Ո՞ր ամպերաչափի ցուցմունքն է ավելի փոքր` Al-ի՞, թե՞ A2-ի:

2. Էլեկտրական շղթայի տեղամասով 16 ր-ում տեղափոխվեց 240 Կլ լիցք: Այդ ընթացքում էլեկտրական դաշտը կատարեց 1200 Ջ աշխատանք: Որոշել լարումն այդ տեղամասում և հոսանքի ուժը:

Q = 240Կլ U=A/Q=1200/240=5Վ

t=16ր=16*60=960վ I=Q/t=240/960=0.25Ա

A=1200Ջ


U-?

I-?

3. 12,8մ երկարության և 0,1 մմ հատույթի մակերեսով հաղորդալարում հոսանքի ուժը 4Ա է, երբ լարումը 220 Վ է: Ի՞նչ նյութից է պատրաստված հաղորդալարը:

L=12,8մ

S=0.1^2=0.1*10^-6=1*10^-7

I=4

U=220

4. Որոշեք A ամպերաչափի և VI վոլտաչափի ցուցմունքները (տես նկարը), եթե R1 և R2 սպառիչների դիմադրություններն են` R1 = 2 Օմ, R2 = 4 Օմ, իսկ V2 վոլտաչափի ցուցմունքը` U2 = 2 Վ:

5. Շղթայի AB տեղամասի ընդհանուր դիմադրությունը 10 Օմ է (տես նկարը): Որոշեք R3 հաղորդչի դիմադրությունը, եթե R1 և R2 հաղորդիչների դիմադրություններն են` R1 = 2 Օմ, R2 = 5 Օմ: Որքա՞ն է հոսանքի ուժը AB տեղամասում, եթե վոլտաչափի ցուցմունքը 6Վ է:

Գործնական քերականություն Լրացուցիչ 01-05.12.2025

Լրացուցիչ/տնային աշխատանք

01-05.12.2025

  1. Լրացնել բաց թողնված տառերը և կետադրել։ 

Ագուլիսի փողոցներն ու հրապարակները լցվել էին մարդկային խառնիճաղանչ բազմությամբ։ Թափառական խաշնարածները խայտաբղետ հագուստներով ու զենքերով լցվել էին ամենուրեք։ Զարմանքով, անթաքույց հիացմունքով էին նայում նրանք քաղաքի մեծահարուստ վաճառականների պալատներին, տասնմեկ վանքերի վեղարածածկ գմբեթներին շուկայի անհատնում բարիքներին՝ ակնեղենի ու մետաքսի կրպակներին։ Երբեմնի անըստգյուտ քաղաքը, որտեղ արգելված էր անասուն պահել, կառք անգամ թույլ չէին տալիս մտնել փողոցները, ապականվեց ձիերի ու ջորիների  աղտեղությունից, ողողվեց անմեղ մարդկան արյամբ։ 

Գեղեցիկ ու հարուստ էր Ագուլիսը։ Լինելով մի խոր կիրճի մեջ՝ երեք կողմից գոտևորված էր ժայռակոփ պարիսպներով։ Բայց էր միմիայն Արաքս գետի կողմը, որը որը պատած էր խառնախիտ այգիներով և մի հզոր ամրակուռ պարսպով։ 

Քաղաքից փոքր-ինչ դուրս՝  ձորալանջին, սիգապանծ  վեր էր խոյանում Թովմա առաքյալի  հնությունից մամռակալած վանքը։ Տաճարի դուռը զարդարված էր փղոսկրյա դրասանգներով, իսկ գմբեթին շողշողում էր ոսկե քանդակազարդ խաչը։ Պակաս շքեղ չէին մյուս վանքերը ու տաճարները։ Քաղաքի նեղ փողոցներով՝ քարե առվակների միջոցով գիշերուզոր քչքչալով վազում էին սառնորակ ջրերը, որոնք ոռոգում էին քաղաքի այգիները։  

  1. Բացատրիր բառերը՝
    խանիճաղանջ-,
    խաշնարած-Հովիվ,
    խայտաբղետ-գունավոր,
    անթաքույց-չթաքցրած,
    վեղարածածկ-,
    ակնեղեն- թանկագին քարեր,
    կրպակ-խանութ,
    կիրճ-լեռնամեջ,
    խառնիխուռն-անկարգ կերպով խռնված,
    ամրակուռ-ամրակառույց,
    սիգապանծ-հպարտ,
    դրասանգ-ծաղկաշղթա, 
  2. Բառակազմորեն վերլուծի՛ր հետևյալ բառերը՝
    մարդկային-մար+կա+յին-ածանցավոր
    բազմություն-բազմ+ություն-ածանցավոր
    մեծահարուստ-մեծ+ա+հարուստ-բարդ
    ակնեղեն-ակ+նե+ղեն-ածանցավոր 
    մետաքսյա-մե+տաքս+յա-ածանցավոր 
    հնություն-հն+ություն-ածանցավոր 
    սառնորակ- սառ+նո+րակ-ածանցավոր 
     
  3. Ներգործական կառուցվածքի նախադասությունները դարձնել կրավորական։ 

Իրիկնային ամպրոպաբեր ամպերը արագորեն պատում են երկինքը։-Երկինքը արագորեն պատվում է իրիկնային ամպրոպաբեր ամպերից:
Լուսնի կաթնագույն շողերը լուսավորեցին գետ արծաթազօծ գոտին։-Գետ արծաթազօծ գոտին լուսավորվեց լուսնի կաթնագույն շողերից:
Հարյուրավոր էլեկտրական լամպեր լուսավորում էին հովտի երկայնքը։-Հովտի երկայնքը լուսավորվում էր հարյուրավոր էլեկտրական լամպերից:
Անավարտ հուշարձանի շինարարությունն ավարտում է որդին։-Անավարտ հուշարձանի շինարարությունը ավարտվում է որդու կողմից։
Երերկոյան ոստիկանությունը շրջապատել էր սրճարանը։-Երեկոյան սրճարանաը շրջապատվելծ էր ոստիկանության կողմից:
Գնդիկախաղի սեղանը նրանք դրել էին դահլիճի ուղիղ կենտրոնում։-Գնդիկախաղի սեղանը դահլիճի ուղիղ կենտրոնում դրվել էր նրանց կողմից։

  1. Կրավորական կառուցվածքի նախադասությունները վերածել ներգործական կառուցվածքի նախադասության։ 

Երկինքը պատռվեց հազար միլիմետրանոց թնդանոթի պայթյունից։-Հազար միլիմետրանոց թնդանոթի պայթյունը պատռեց երկինքը։
Ողջ բուսական և կենդանական աշխարհը ոչնչացվել էր սառնամանիքից։-Սառնամանիքը ոչնչացրել էր ողջ բուսականա և կենդանական աշխարհը:
Նիհարությունից անճանաչելիորեն սրվել էր նրա դեմքը։-Նիհարությունը անճանաչելիորեն սրել էր նրա դեմքը։
Նա հուզվում էր ամենաչնչին բաներից։-Ամենաչնչին բաները հուզում էին նրան:
Վաչեի սպանությունը դրդված էր միայն չարությունից ու նախանձից։-Միայն չարությունն ու նախանձն էին դրդել Վաչեի սպանությանը:
Նրա մտքի ընթացքը խախտվեց ջղային մի սարսուռից։-Ջղային մի սարսուռ խախտեց նրա մտքի ընթացքը։

փա՞ստ թե՞ պնդում

Կարդա՛ մտքերը՝ յուրաքանչյուրի դիմաց գրելով փա՞ստ է, թե՞ պնդում։ 

Հայոց գրերը ստեղծել է Մեսրոպ Մաշտոցը 405 թվականին։-Փաստ

Հայոց գրերի ստեղծումը նպաստեց հայ ազգային ինքնության և մշակույթի պահպանմանը։-պնդում

Մուրացանը 19-րդ դարի հայ գրող է, ով իր ,,Առաքյալը,, վիպակում ցույց է տալիս գյուղի այնպիսի պատկեր, որը տարբերվում է գլխավոր հերոսի պատկերացումներից։-փաստ

Ցանկացած մարդ, հանդիպելով իր սպասումները չարդարացնող իրադրության, պարտավոր է մտածել, որ ինքը ևս պատասխանատու է իրավիճակը փոխելու հարցում։-պնդում

Գուրգեն Մահարին 20-րդ դարի հայ գրականության խոշոր դեմքերից է, ով իր ,,Էջմիածին,, ստեղծագործությունում պատմել է գաղթի և որբության մասին։-փաստ 

Ողբերգական իրադարձությունների հետևանքով ուժեղ անհատը ստեղծում է ապրելու իր բանաձևը։-պնդում 

Տարբեր ժամանակներում որբությունն ու գաղթն ունեն նույն դեմքը։-պնդում 

Հրանտ Մաթևոսյանը արձակագիր է, ով ,,Կանաչ դաշտը,, ստեղծագործության մեջ արտացոլել է գոյության կռիվը, նկարագրել մայրական սիրո դրսևորումը։-փաստ 

Մայրական սերը բնության ամենահզոր գործիքն է՝ կյանքի հավերժությունն ապահովող։-պնդում 

,,Նռնենիներ,, պատմվածքը գրել է Վ․ Սարոյանը։-փաստ 

Նռնենիների այգի տնկելը հայրենիքը վերագտնելու երազանքի խորհրդանիշն էր։-պնդում

Արտաշես թագավորը իրականցրեց հողային բարեփոխումներ, որով տարանջատեց մասնավոր հողատիրությունը համայնքային հողերից։-փաստ

Արտաշես Ա թագավորը բանիմաց տնտեսագետ էր։-պնդում 

2. Պնդում ձևակերպիր հետևյալ թեմաների շուրջ։ 

Ա․ Անգաղթ խալիֆան համանուն ստեղծագործության հերոսն է, ով կարևորոում է երաժշտությունը։ 

Անգաղթ խալիֆան սիրում էր երաժշտություն և ամեն ինչից կարևորում էր այն:

Բ․ Հետաքրքրասեր Բասեին սիրում էր տարբեր հարցեր տալ և քննել պատասխանները։ 

Բասեին հարցասեր և խելացի էր:

Գ․ ,,Մի հին չինական զրույց,, ստեղծագործության կայսրը հրամայեց սև գլխարկները փոխարինել սպիտակներով։ 

Կայսրը անխելք և միամիտ էր:

Դեկտեմբերի 1-7

Դեկտեմբերի 1-7
Պատրաստվե՛ք դաս-քննարկման՝
Թեմա 9․Հաշմանդամների իրավունքներ։Հաշմանդամներին առնչվող փաստաթղթերի ուսումնասիրություն /էլ․ դասագիրք, էջ 139-142/․
-«Հաշմանդամություն ունեցող անձանց իրավունքների մասին» կոնվենցիա
-ՀՀ Օրենքը Հայաստանի հանրապետությունում հաշմանդամների սոցիալական պաշտպանության մասին

Առաջադրանք
1․ Որքանո՞վ են պաշտպանված հաշմանդամների իրավունքները մեր երկրում։ Պատասխանը հիմնավորե՛ք օրինակներով /բլոգային աշխատանք/․

Հայաստանում հաշմանդամություն ունեցող անձանց իրավունքների պաշտպանությունը դեռևս լիարժեք չէ։ Թեև օրենսդրությամբ նախատեսված են որոշ իրավունքներ և պետական աջակցության ձևեր, ինչպիսիք են ֆինանսական նպաստները կամ որոշ շենքերում կառուցված թեքահարթակները, այնուամենայնիվ բազմաթիվ խնդիրներ մնում են չլուծված։ Շատ հասարակական վայրեր շարունակում են մնալ անհարմար և ոչ մատչելի, իսկ աշխատանք գտնելը հաճախ դժվարություն է առաջացնում։ Այդ պատճառով կարելի է եզրակացնել, որ հաշմանդամություն ունեցող մարդկանց իրավունքները ամբողջությամբ պաշտպանված չեն։