Архив за месяц: Апрель 2025

Գործնական քերականություն

Անջատման խնդիր

Այն առարկան, որից անջատվում, ծագում կամ սկսվում է գործողությունը, կոչվում է անջատման անուղղակի խնդիր։

Անջատման անուղղակի խնդիր են պահանջում հեռանալ, անաջատվել, բաժանվել, թաքնվել, թաքցնել, խուսափել, փախչել, պոկել, փախցնել, հեռացնել, զրկել, ձանձրանալ, հրաժարվել, զզվել և այլ բայեր։

Դրվում է բացառական հոլովով և պատասխանում է ումի՞ց, ինչի՞ց, ինչերի՞ց հարցերին։

1.       Գտի՛ր և ընդգծի՛ր անջատման խնդիրները։

Արսենը քեզնից երբեք չի կարող բաժանվել։

Մարդիկ փախչում էին ստից և կեղծիքից։

Նա վաղուց էր ձանձրացել իր ընկերներից։

Թաքցրեց իր անհանգստությունը ծնողներից։

Ոչ մի կերպ չէր կարողանում ազատվել այդ ծանր մղձավանջից։

2.       Համեմատել երեք նախադասությունները։

Ես նրան չեմ զրկի այդ հաճույքից։անջատման

Ես վիրավորվեցի նրա խոսքերից։ներգործող

Ես լալիս էի վիրավորանքից։վերաբերությոն

Միասնության խնդիր

Այն առարկան, որի հետ, որի ընկերակցությամբ կատարվում է գործողությունը, կոչվում է միասնության խնդիր։

Արտահայտվում է սեռական հոլովի և հետ կապի կապակցությամբ, պատասխանում է ո՞ւմ հետ, ինչի՞ հետ հարցերին։

Արտահայտվում է նաև գործիական հոլով , հանդերձ կապային կապակցությամբ։

3.       Գտի՛ր միասնության խնդիրները, ընդգծիր։

Մինչ ուշ երեկո եղբայրներով աշխատեցին դաշտում։

Նա միշտ որսի էր գնում շան հետ։

Ընտանյոք հանդերձ քննարկեցին այդ հարցը։

Արմենի հետ մասնակցեցինք նրա մեծարման երեկոյին։

Նուբարն ամեն առավոտ մոր հետ բարձրանում էր սարը։

Կնոջ հետ գնում էր նրանց այգին՝ խնամելու։

Վերաբերության խնդիր

Այն առարկան, որի վերաբերմամբ կամ շուրջը կատարվում է գործողությունը, կոչվում է վերաբերության անուղղակի խնդիր։

Դրվում է․

Ա․ Բացառական հոլով

Բ․ Սեռական հոլովով և մասին, շուրջը, վերաբերմամբ կամ վերաբերյալ, նկատմամբ, առթիվ, հանդեպ կապերի կապակցությամբ։

4.       Գտի՛ր վերաբերության խնդիրները, ընդգծի՛ր։

Ես նրա մասին վատ կարծիք երբեք չեմ ունեցել։

Նրա շուրջը զանազան պատմություններ էին պտտվում։

Քո վերաբերյալ իմ ձեռքի տակ եղածն արդեն իսկ բավական է գործը սկսելու համար։

Ավարտական զանգի մասին բոլորը մոռացել էին։

Անհանգստացած պատմում էին այդ օրվա անցուդարձից։ 

Գործնական քերականութոյն

Բայական անդամի լրացումներ

Նախադասության այն անդամը, որը արտահայտված է բայով /դիմավոր, անդեմ/, կոչվում է բայական անդամ։

Բայական անդամի լրացումներ՝ խնդիրներ, պարագաներ։

Խնդիրները բաժանվում են երկու խմբի՝ ուղիղ և անուղղակի, ցույց են տալիս գործողության հետ կապ ունեցող առարակներ։

Ուղիղ խնդիրն արտահայտվում է միայն հոլովական ձևով, իսկ անուղղակի խնդիրները թե՛ հոլովով, թե՛ հոլովակապային կապակցությամբ։

Ուղիղ խնդիր

Ցույց է տալիս այն առարկան, որն իր վրա ուղղակիորեն կրում է ենթակայի կատարած գործողությունը։

Նշել նախադասությունների ենթական և ուղիղ խնդիրը։

Պապը սիրում է թոռներին։

Արմենը բարձրաձայն կարդաց նամակը։

Ուղիղ խնդիրը դրվում է հայցական հոլովով և պատասխանում է ում, ինչ հարցերին։

Ո՞ւմ հարցին պատասխանելիս ուղիղ խնդիրը ձևով նման է տրական հոլովին, ի՞նչ հարցին պատասխանելիս նման է ուղղական հոլովին։

Գտի՛ր ուղիղ խնդիրները, ըստ հարցադրման նշի՛ր, թե ձևով ո՞ր հոլովներին է նման։

Հրանոթի արկը սարսափահար է անում մարդկանց։

Արևը վերևից կրակ է թափում։

Երկրաշարժը քանդել է նրա կացարանը։

Անհրաժեշտ դեղը բուժեց ծանր հիվանդին։

Ամպերը  ծածկեցին երկինքը։

Նա համառորեն տանջում էր բոլորին։

Արքայազնը պաշտում էր ճոխությունը։

Նահապետը ներս հրավիրեց հարևաններին։

Նկարիչը միշտ ընտրում էր նարնջագույնը։

Ուղիղ խնդիր պահանջում են ներգործական սեռի բայերը։ 

Հանգման խնդիր

Այն առարկան, որին տրվում կամ հանգում է մի բան, կոչվում է հանգման խնդիր։

Հանգման խնդիր են պահանջում հասնել, հանգել, մոտենալ, հավասարվել, մերձենալ, նվիրել, տալ, վճարել, նետել, դիպչել, բախվել, վաճառել, մատակարարել բառերը։

Հանգման խնդիրը արտահայտվում է տրական հոլովով կամ կապային կապակցություններով/ընդդեմ, դեմ , վրա/ և պատասխանում է ո՞ւմ , ինչի՞ն հարցերին։

Հանգման խնդիր կարող է դառնալ այն անձը, իրը, որին ՝

Ա․ մոտենում կամ հանգում է մի բան, օրինակ՝ Փոքրիկը անսպասելի փաթաթվեց իր կատվին։ /ինչին/

Բ․ տրվում, հանձնվում է որևէ բան, օրինակ՝ Դասղեկը գիրքը հանձնեց երեխային։ /ո՞ւմ/

1.       1. Ընդգծիր հանգման խնդիրները։

Եվ նա աշխարհին պատմեց իր գլխով անցածը։

Մարդիկ հարձակվեցին տղաների վրա։

Ունկնդիր եղա հողմի խենթ երգին։

Աշակերտը մի անգամ հարց ուղղեց վարպետին։

Ես բախվեցի այդ մարդկանց անտարբերությանը։

Կարճ ժամանակում նա վաճառեց ապրանքը անգլիացիներին։

Նրա խոսքը մեծ տպավորություն գործեց ներկաների վրա։

Այդ խոսքերը խեղճ աշակերտին գցեցին ավելի մեծ շփոթության մեջ։

Հուզմունքից շփոթված Նահապետն առաջին անգամ չհավատաց իր ականջներին։ 

քիմիա Ապրիլի 28-ից մայիսի 2

Տնային

Պատմի՛ր դասարանում կատարած փորձի մասին

Սովորի՛ր.Լուծույթներ

2NO + O₂ = 2NO₂
բարդ նյութ + թթվածին = օքսիդներ

Mg(OH)₂ = MgO + H₂O
բարդ նյութ = օքսիդ + ջուր

4P + 3O₂ = 2P₂O₃
ոչ մետաղ + թթվածին = ոչ մետաղական օքսիդ

CH₄ + 2O₂ = CO₂ + 2H₂O
բարդ նյութ + թթվածին = օքսիդներ

2Zn + O₂ = 2ZnO
մետաղ + թթվածին = մետաղի օքսիդ

Ինձ ճանաչելը մի քիչ դժվար է

Ինձ ճանաչելը մի քիչ դժվար է,
Հասկացեք, էլի, ես մի քիչ բարդ եմ,
Քարի պես պինդ եմ, հողի պես փխրուն,
Ինչպես չլինի դեռ մի քիչ մարդ եմ։

Ես իմ իշխանն եմ, իմ գլխի տերը,
Եվ ինձ թվում է՝ մեծ ու անպարտ եմ,
Բայց ինչ-որ չափով և ինչ-որ մի տեղ
Դեռ թիապարտ եմ։

Մերթ ոտից գլուխ զարդեր եմ հագնում,
Մերթ այնպես անշուք, պարզ ու անզարդ եմ,
Մերթ քար ու քարափ, մերթ վայրի խոպան,
Մերթ կանաչ անտառ ու ցանած արտ եմ։

Հավիտենության լծորդն եմ անդուլ,
Բայց և կարճատև մի ակնթարթ եմ,
Փոթորիկներ են եռում հատակիս,
Թեև երեսից այսպես հանդարտ եմ։

Կյանքս ավարտելու վրա եմ արդեն,
Բայց ինքս, ավա՜ղ, դեռ անավարտ եմ…
Ինձ ճանաչելը մի քիչ դժվար է,
Հասկացեք, էլի, ի՞նչ արած, մարդ եմ։

1. Առանձնացրո՛ւ և բացատրիր անհասկանալի բառերը։ 

Թիապարտ-ուժեղ

Լծորդ – ծանրություն

Անկաթրթռելի – շատ երկար

Խոպան – անպիտան

2. Ներկայացրե՛ք բանաստեղծության ասելիքը։ 

Բանաստեղծը բանաստեղծության միջոցով մեզ ուզում է ասել, որ մարդը շատ բարդ է: Երբեմն ուժեղ է, երբեմն թույլ, երբեմն ուրախ, երբեմն տխուր։ Մարդը իր զգացմունքները շատ արագ է փոխում։

3. Գրե՛ք ստեղծագործական աշխատանք ,,Ինձ ճանաչելը մի քիչ դժվար է,,։ 

Գործնական քերականությն

Բայական անդամի լրացումներ

Նախադասության այն անդամը, որը արտահայտված է բայով /դիմավոր, անդեմ/, կոչվում է բայական անդամ։

Բայական անդամի լրացումներ՝ խնդիրներ, պարագաներ։

Խնդիրները բաժանվում են երկու խմբի՝ ուղիղ և անուղղակի, ցույց են տալիս գործողության հետ կապ ունեցող առարակներ։

Ուղիղ խնդիրն արտահայտվում է միայն հոլովական ձևով, իսկ անուղղակի խնդիրները թե՛ հոլովով, թե՛ հոլովակապային կապակցությամբ։

Ուղիղ խնդիր

Ցույց է տալիս այն առարկան, որն իր վրա ուղղակիորեն կրում է ենթակայի կատարած գործողությունը։

Նշել նախադասությունների ենթական և ուղիղ խնդիրը։

Պապը սիրում է թոռներին։

Արմենը բարձրաձայն կարդաց նամակը։

Ուղիղ խնդիրը դրվում է հայցական հոլովով և պատասխանում է ում, ինչ հարցերին։

Ո՞ւմ հարցին պատասխանելիս ուղիղ խնդիրը ձևով նման է տրական հոլովին, ի՞նչ հարցին պատասխանելիս նման է ուղղական հոլովին։

Գտի՛ր ուղիղ խնդիրները, ըստ հարցադրման նշի՛ր, թե ձևով ո՞ր հոլովներին է նման։

Հրանոթի արկը սարսափահար է անում մարդկանց։

նման է տրականին։

Արևը վերևից կրակ է թափում։

նման է ուղղականին

Երկրաշարժը քանդել է նրա կացարանը։

նման է ուղղականին։

Անհրաժեշտ դեղը բուժեց ծանր հիվանդին։

նման է տրական

Ամպերը  ծածկեցին երկինքը։

նման է ուղղականին։

Նա համառորեն տանջում էր բոլորին։

նման է տրականին։

Արքայազնը պաշտում էր ճոխությունը։

նման է ուղղականին։

Նահապետը ներս հրավիրեց հարևաններին։

նման է տրականին։

Նկարիչը միշտ ընտրում էր նարնջագույնը։

նամն է ուղղականին։

Ուղիղ խնդիր պահանջում են ներգործական սեռի բայերը։ 

Հանգման խնդիր

Այն առարկան, որին տրվում կամ հանգում է մի բան, կոչվում է հանգման խնդիր։

Հանգման խնդիր են պահանջում հասնել, հանգել, մոտենալ, հավասարվել, մերձենալ, նվիրել, տալ, վճարել, նետել, դիպչել, բախվել, վաճառել, մատակարարել բառերը։

Հանգման խնդիրը արտահայտվում է տրական հոլովով կամ կապային կապակցություններով/ընդդեմ, դեմ , վրա/ և պատասխանում է ո՞ւմ , ինչի՞ն հարցերին։

Հանգման խնդիր կարող է դառնալ այն անձը, իրը, որին ՝

Ա․ մոտենում կամ հանգում է մի բան, օրինակ՝ Փոքրիկը անսպասելի փաթաթվեց իր կատվին։ /ինչին/

Բ․ տրվում, հանձնվում է որևէ բան, օրինակ՝ Դասղեկը գիրքը հանձնեց երեխային։ /ո՞ւմ/

1.       1. Ընդգծիր հանգման խնդիրները։

Եվ նա աշխարհին պատմեց իր գլխով անցածը։

Մարդիկ հարձակվեցին տղաների վրա։

Ունկնդիր եղա հողմի խենթ երգին։

Աշակերտը մի անգամ հարց ուղղեց վարպետին։

Ես բախվեցի այդ մարդկանց անտարբերությանը։

Կարճ ժամանակում նա վաճառեց ապրանքը անգլիացիներին։

Նրա խոսքը մեծ տպավորություն գործեց ներկաների վրա։

Այդ խոսքերը խեղճ աշակերտին գցեցին ավելի մեծ շփոթության մեջ։

Հուզմունքից շփոթված Նահապետն առաջին անգամ չհավատաց իր ականջներին։

Ներքին էներգիայի փոփոխման եղանակները

1.Նկարագրել ջերմահաղորդականության երևույթը <<ցուցադրող>> փորձը:

Ջերմահաղորդականությունը ջերմափոխանակության一տեսակի ձև է, երբ ջերմությունը փոխանցվում է մարմինների միջև՝ առանց նյութի տեղաշարժի, նյութի մասնիկների տատանումների միջոցով։ Այս երևույթը առավել բնութագրական է պինդ մարմինների համար։

Փորձի նպատակ՝ ցույց տալ, որ մետաղները ջերմություն են հաղորդում մի կետից մյուսը՝ առանց շարժման։

  • Երկար մետաղյա ձող (օրինակ՝ պղնձե կամ երկաթե)
  • Փոքր մոմիկներ կամ մոմի կաթիլներ
  • Ալեհավաք կամ սպիրտայրիչ (ջերմության աղբյուր)
  • Սառը ջրով լցված անոթ (անվտանգության համար)

Փորձի ընթացքը՝

Վերցրեցի մետաղյա ձողն ու դրա վրա հավասար հեռավորությամբ ամրացրեցի մոմիկներ կամ մոմի կաթիլներով կպցրած փոքրիկ թղթիկներ։

Ձողի մեկ ծայրը տաքացրեցի՝ օգտագործելով սպիրտայրիչ կամ այլ ջերմության աղբյուր։

Սպասեցի մի քանի րոպե։ Դիտեցի, թե ինչպես են մոմիկները սկսում հերթով հալվել՝ տաք կետի ուղղությամբ։

Եզրակացություն՝

Այս փորձը ցույց է տալիս, որ ջերմությունը տարածվում է մետաղի երկարությամբ՝ տաք կետից սառը հատվածներ։ Մոմիկների հալվելը վկայում է, որ ջերմությունը անցնում է նյութի ներսում՝ ջերմահաղորդականության ճանապարհով։

2.Բացատրել,թե ինչպե՞ս է ջերմահաղորդումն իրականացվում մոլեկուլների քաոսայն շարժմամբ և փոխազդեցությամբ:

Ջերմահաղորդումն այն գործընթացն է, որի միջոցով ջերմությունը (ջերմային էներգիան) փոխանցվում է մարմիններից մեկից մյուսը։ Երբ խոսում ենք մոլեկուլների քաոսային շարժման ու փոխազդեցության մասին, հիմնականում նկատի ունենք ջերմահաղորդման մեխանիզմը՝ հաղորդակցությամբ (կոնդուկցիա)։

3.Թվարկել լավ և վատ ջերմահաղորդիչ նյութեր

Լավ ջերմահաղորդիչ նյութերՎատ ջերմահաղորդիչ նյութեր
ԱլյումինՓայտ
ՊղինձՊլաստմասսա
ԱրծաթԱպակի
Ոսկիբամբակ
ԵրկաթՕդ
ՊողպատՍտիրոպոր (փրփրապլաստ)
 Ռետին

4.Ինչու՞ է օդը վատ ջերմահաղորդիչ

Օդը գազ է։ Գազում մոլեկուլները շարժվում են շատ ազատ ու անկանոն՝ և հիմնականում բավականին հեռու են միմյանցից։ Երբ օդի մի մոլեկուլ տաքանում է, նա պետք է բախվի հարևան մոլեկուլին՝ էներգիան փոխանցելու համար։ Բայց քանի որ մոլեկուլները շատ հեռու են իրարից, այդ բախումները լինում են հազվադեպ։ Արդյունքում՝ էներգիայի փոխանցումը (այսինքն՝ ջերմահաղորդումը) դանդաղ է և անարդյունավետ։

5.Ի՞նչ կիրառություններ ունեն վատ ջերմահաղորդիչները

Վատ ջերմահաղորդիչները՝ կամ ջերմամեկուսիչները, ունեն շատ կարևոր կիրառություններ, հատկապես այնտեղ, որտեղ պետք է պահպանել ջերմությունը կամ կանխել դրա անցումը։

6.Ջերմահաղորդման ո՞ր եղանակն են անվանում կոնվեկցիա

Կոնվեկցիա (կամ հոսքով ջերմահաղորդում) կոչվում է ջերմության փոխանցման այն եղանակը, որը տեղի է ունենում հեղուկներում և գազերում (այսինքն՝ հոսող միջավայրերում)՝ միջավայրի մասնիկների տեղաշարժման շնորհիվ։

7.Ո՞րն է կոնվեկցիայի և ջերմահաղորդականության երևույթի հիմնական տարբերությունը:

8.Ինչպե՞ս է գոյանում ամպը:

Երբ արևը տաքացնում է ջուրը (ծով, գետ, լիճ, հող), ջրի մի մասը գոլորշիանում է՝ դառնալով ջրային գոլորշի։ Այս գոլորշին բարձրանում է վերև, դեպի մթնոլորտ։

9. Ինչպե՞ս է առաջանում քամին:

Քամին առաջանում է, երբ մթնոլորտում օդը շարժվում է բարձր ճնշման գոտուց դեպի ցածր ճնշման գոտի։

10. Ինչու՞ են հեղուկները և գազերը տաքացնում ներքևից:

Հեղուկներն ու գազերը (օրինակ՝ ջուրն ու օդը) տաքացնում են ներքևից, որովհետև միայն այդ դեպքում կարող է տեղի ունենալ կոնվեկցիա՝ այսինքն՝ ջերմության փոխանցում հոսքի միջոցով։

11.Հնարավո՞ր է արդյոք կոնվեկցիան պինդ մարմիններում:Ինչու՞

Ո՛չ, կոնվեկցիան պինդ մարմիններում հնարավոր չէ, քանի որ դրա համար անհրաժեշտ է, որ նյութի մասնիկները կարողանան տեղաշարժվել։

12.Ի՞նչ է էլեկտրամագնիսական դաշտը:Ի՞նչ վիճակներում կարող է գոյություն ունենալ:

Էլեկտրամագնիսական դաշտը (կամ էլ․մագ․ դաշտ) ֆիզիկական դաշտ է, որը ստեղծվում է՝

  • լիցքավորված մասնիկների շարժման,
  • էլեկտրական լիցքի և
  • մագնիսական ուժերի պատճառով։

13. Ի՞նչ է էլեկտրամագնիսական ալիքը:

Էլեկտրամագնիսական ալիքը (EM ալիքը) ֆիզիկական երևույթ է, որն արտահայտում է էլեկտրական և մագնիսական դաշտերի փոփոխություններ, որոնք տարածվում են ժամանակի ընթացքում և տարածության մեջ՝ մեկ ուղղությամբ։

14.Ջերմահաղորդման ո՞ր տեսակն են անվանում ճառագայթային ջերմափոխանակում:Բերել  օրինակներ:

Ճառագայթային ջերմափոխանակում (կամ ռադիացիոն ջերմափոխանակում) այն ջերմահաղորդման տեսակն է, երբ ջերմությունը փոխանցվում է էլեկտրամագնիսական ալիքներով՝ առանց միջավայրի մոլեկուլների (այսինքն՝ առանց նյութի) մասնակցության։

15.Ո՞ր մարմինն է ավելի լավ կլանում ջերմային ճառագայթումը՝սև,թե՞ սպիտակ:Բերել մի քանի օրինակներ: 

Սև

հանր դասարանակն 28.4.2025

Դասարանական առաջադրանքներ՝  246-ա,գ,ե,է,թ; 248-ա,գ,ե,է,թ;249-ա,գ,ե; 251-ա,գ,ե,է;252-ա,գ,ե,է;

ա,-k-3/3*1/3k=-k-3/9k

գ,21/a^2

ե,(n+1)(n+1)/b-a*7(a-b)/n(n+1)=n+1/-1*7/n=7n-7/n

է,(y+5)(y-1)/2(x-6)*3(x-6)/2(y+5)=y-5/2*3/2=3y-15/4

թ․(a+b)(a-b)/a^2-ab+b^2*(a+b)(a^2-ab+b^2)/a-b=a+b/1*a+b/1=(a+b)^2

ա,b+2/(b+c)(b-c)*b-c/3(b+2)=1/b+c*1/3=1/3b+3c

գ․k-3p/6k:3kp/4(k-3p)=1/2*p/4=p/8

ե․4ab^2/(a+2)(a-2)*a(2-a)/-6a=2b^2/-a+2 * a/-3=2ab^2/3a=2b^2/3

ա․(y-4)(y+4)/3(y+4)=y-4/3

գ․(b+2)^2/7b(b+2)=b+2/7b

ե․a+b

ա․7^3

գ․3^3

ե․4^4

է․8^2

ա․b^5

գ․c^15

ե․x^18

է․k^8

Classwork

Complete the sentences with the correct perfect continuous tense:

  1. She has been working (work) here for five years. (present perfect continuous)
  2. I have been studying (study) English since I was a child. (present perfect continuous)
  3. They had been playing(play) football for an hour before it started to rain. (past perfect continuous)
  4. He had been waiting(wait) for 30 minutes when the bus finally arrived. (past perfect continuous)
  5. By next month, we will have been living(live) in this city for a decade. (future perfect continuous)
  6. She will have been practicing(practice) the piano for two hours by the time her lesson starts. (future perfect continuous)

🔹 Choose the correct form:

  1. have been working here since 2020.
  2. They will have been traveling for a week by Friday.
  3. He had been sleeping before you called.
  4. We will have been studying for six hours by the time the test begins.

🔹 Make sentences using the prompts:

  1. She / read / all morning (present perfect continuous)
    She has been reading all morning
  2. They / wait / for hours before help arrived (past perfect continuous)
    They have been waiting for hours before help arrived.
  3. By June / I / work / at the company / for 2 years (future perfect continuous)
    By June I will have been working at the company for 2 years.