Притяжательные местоимения. Вопросы ЧЕЙ? ЧЬЯ? ЧЬЁ? ЧЬИ?

А. Упражнение 1. Вставьте вместо точек нужное местоимение.
Модель: Этомоя моя книга. – Это моя книга.
А) мой, моя, моё

1. Это моя ручка. 2. Это мой карандаш. 3. Это мой стол. 4. Это мое упражнение.
2. Это моя мама. 6. Это мое окно.
   Б) наш, наша, наше
3. Это наш класс. 2. Это наша комната. 3. Это наше окно. 4. Это наш
   преподаватель. 5. Это наша академия. 6. Это наш словарь.
   4
   В) твой, твоя, твоё
4. Это твой дом. 2. Это твоя бабушка. 3. Это твоё слово. 4. Это твой учебник.
5. Это твоя подруга. 6. Это твоё письмо.
   Г) ваш, ваша, ваше
6. Это ваш журнал. 2. Это ваша семья. 3. Это ваша группа. 4. Это ваш
   преподаватель. 5. Это ваш отец. 6. Это ваше письмо.

Упражнение 2. Напишите слова в нужной колонке.
Модель:
Это мой учебник Это моя мама Это моё письмо

Это моя Сестра	Это мой словарь	Это моё упражнение
Это моя ручка	Это мой стол	Это моё окно
Это моя группа	Это мой отец	Это моё слово
Это моя кровать	Это мой карандаш	Это моё общежитие
Это моя шапка	Это мой класс	Это моё место
Это моя тетрадь	Это мой стул	Это моё
Это моя бабушка	Это мой телевизор	Это моё
Это моя газета	Это мой текст	Это моё
Это моя лампа	Это мой сын	Это моё
Это моя комната	Это мой преподаватель	Это моё
Это моя академия	Это мой друг	Это моё
Это моя музыка	Это мой дедушка	Это моё
Это моя	Это мой	Это моё

74

միանիշ թվի գրառմանը կցագրեք նույն թվանշանը ։Քանի անգամ կմեծանա թիվը։

11 անգամ

80

Քանի երկնիշ թիվ կա, որոնց գրառման մեջ

1-ը առաջին թվանշան -10

7-ը վերջին թվանշան -8

78

216 թիվը երկու անգամ փոքր է մեկ ուրիշ թվից։ինչ թիվ կստացվի եթե

216-ը հանենք այդ թվից

216×2=432

432-216=216

104ա

լուծեք թվաբանական խաչբառը

108

թռչնապահն ուներ 30 թռչուն։ Նրանք բոլորը պահվում էին վանդակներում փոքրերում մեկական թռչուն մեծերում երկուական թռչուններով զբաղեցված քանի վանդակ ուներ եթե մեծ ու փոքր վանդակների քանակները նույնէին։

լուծում

1+2=3

30։3=10

102

Կիրակի օրը թանգարան այցելեց 70 մարդ , երկուշաբթի հինգ անքամ պակաս իսկ երեքշաբթի երկու անքամ պակաս քան երկուշաբթի։Քանի մարդ այցելեց թանգարան երեքշաբփթի օրը։

Լուծում

70։5=14

70:2=35

103

Թագուհին 36 տարեկան է նա արքայազնից մեծ է 3 անգամ իսկ արքայադուստը եղպորից փոքր է 4 անգամ։Քանի տաեկան է արքայադութտրը։

Լուծում

36։3=12

12:4=3

105

Վերանորոգման ժամանակ առաջին սենյակի հատակը ներկելու համար ծախսել էն 9 կգ ներկ իսկ երկրորդ սենյակի հատակի համար 3 անգամ պակաս։ Քանի կիլոգրամ պակաս ներկ է ծախսվել երկրորդ սենյակի հատակի ներկելիս։

լուծում

9։3=3

101

թիվը գրեք երկու այնպիսի թվերի արտադրյալների տեսքով որոնցից յութաքանճուրը1-ից մեծ է։

ա)16 4×4

բ)27 9×4

գ)63 9×7

դ)100

ե)51

զ)85

է)93

ը)39

1.Կիրառելով գումարման տեղափոխական և զուգորդական օրենքները՝ հաշվել առավել հարմար եղանակով.

296+179+4+21=500

269+4=300

179+21=200

2.Ո՞րն է անհայտ արտադրիչը, եթե հայտնի արտադրիչը 8 է, իսկ արտադրյալը՝ 56:

56:8=7

3.Կատարիր բաժանում.

2505:15=167

4.Հաշվել թվային արտահայտության արժեքը.

(971-317):6+574:14=150

971-316=654

654:6=109

109+574=683

574:14=

5.Նշվածներից ո՞րն է սխալ.

1 դմ=10սմ

1ց=100 կգ

1ր=60վ

1մ=100մմ+

6.Նշվածներից ո՞րն է ճիշտ.

1ժ=100ր

1կգ=100տ

1սմ=10մմ+

1տ=100ց

7.Արտահայտել կիլոգրամներով.15200

14 տ 12 ց 15200

12 ց 15000 գ

8.Հեծանվորդի արագությունը 300մ/ր է: Քանի՞ կիլոմետր կանցնի հեծանվորդը 1 ժամում:

300×60=1800 1 -ժ

1800=18կմ

9.Արան, Հայկը և Կարենը գնեցին միատեսակ փուչիկներ: Արան 12 փուչիկի համար վճարեց 150 դրամով ավելի, քան Հայկը՝ 7 փուչիկի համար: Կարենը որքա՞ն վճարեց 10 փուչիկի համար:

12-7=5

150:5=30

30×10=300

10.Դերձակը 105 մ երեք տեսակ կտոր գնեց: Ըստ որում, առաջին տեսակից գնեց 12 մ-ով ավելի, քան երկրորդից, երկրորդից՝ 9 մ-ով ավելի, քան երրորդից: Ամեն տեսակից քանի՞ մետր գնեց:

12+9=21

105-21=84

84:3=28

28+12=40

11.Նարեկը 2 տարով մեծ է իր 9 տարեկան քրոջից և 3 տարով փոքր եղբորից:Եղբոր տարիքը 3 անգամ փոքր է հոր տարիքից:Քանի՞ տարեկան է Նարեկի հայրը:

2+9=11

11+3=14

14×3=42

12. Գտեք ուղղանկյան և եռանկյան պարագծերի տարբերությունները, եթե ուղղանկյան երկարություն 7 դմ է, լայնությունը՝ 5 դմ, իսկ եռանկյան բոլոր կողմերը հավասար են 6 դմ-ի:

13.Արտահայտել կիլոգրամներով.

5 տ=

3 տ 14 ց=

7 ց 14 կգ 74000գ=

14. Երկու գյուղերից,որոնց միջև հեռավորությունը 18 կմ է, 2 մարդ , միաժամանակ իրար ընդառաջ շարժվեցին և 2 ժամ հետո հանդիպեցին: Եթե նրանցից մեկը 1 ժամում 4 կմ էր անցնում, մյուսն ինչքա՞ն էր անցնում:

Выполнить задания:К данным словам подберите из текста слова с противоположным значением. 

весело-Скучно,

поздороваться -попрощаться,

воспитанный-невоспитанный,

испортилось настроение-поднялось настроение,

вспомнить -забыть,

тишина-шум,

последний (ряд)-первый (ряд),

всегда-никогда.

Վաղո՜ւց, շա՜տ վաղուց, աշխարհում միայն մի բառ կար՝ «Ես»: Եթե մեկնումեկը ուզում էր ասել.«Բարև, ես եմ», -ուղղակի ասում էր՝ . «ԵՍ»: Եթե ուզում էր ասել. «Ինձ մի նարի՜նջ տուր», կամ՝ «Ի՜նչ գեղեցիկ ծառ է», «Ծիտիկը ծլվլում է», դարձյալ միայն մի բառ էր ասում՝ «Ես»:

Դա միակ բառն էր աշխարհում:

Մարդկանց մի մասը ուղղակի գոռում էր այդ բառը, մյուսները՝ շշուկով էին ասում, մի քանիսը՝ լացով, ոմանք էլ՝ ծիծաղելով: Չէ՞ որ դա մարդկանց միակ բառն էր: Իսկ կենդանիները…

Շունն ասում էր.

«Հա՜ֆ-հա՜ֆ-հա՜ֆ,

Իսկույն այգի ինձ տարեք, խոտերի մեջ բաց թողեք»:

Կատուն ասում էր.

-Մյա՜ու-մյա՜ու,

Ես ձեր քնքուշ թագուհին եմ,

Ձեր բոլորի սիրելին եմ»:

Կովն ասում էր.

«Մու-ո՜ւ-ո՜ւ-ո՜ւ…

Ես կով եմ, իսկ դո՞ւ-ո՞ւ-ո՞ւ…»:

Մտրուկն ասում էր. «Ի-հի՜-հի՜-հի՜-հի՜,

Սա իմ մայրկն է, սա էլ՝ հայրիկը»:

Խոզն ասում էր.

-Մի բլիթ տվեք դդումով,

Որ ես դառնամ կլոր-կլոր,

Բայց ինչքան էլ կլորանամ, թռչող փուչիկ չեմ դառնա:

Թրթուրն ասում էր․

-Ես փափուկ եմ։

Թիթեռն ասում էր․

-Կարևոր չէ, թե ի՛նչ եմ եղել առաջ,

Դուք տեսեք, թե ի՛նչ եմ հիմա՜․․․

Տեսեք՝ ինչպես եմ թռվռում

Արևի տակ և ստվերում։

Իսկ ձկնիկը շշուկով էր խոսում.

-Կամա՛ց շարժվեք, մի՛ աղմկեք, սո՛՜ւս…

Իմ բալիկից նամակի եմ սպասում:

Ամենքը աշխարհում ինչ-որ բան էին ասում.

Սպիտակ վարդն ասում էր կարմիր վարդին.

-Ողջո՜ւյն, կարմիր գլխարկ:

Լապտերասյունն ասում էր․

-Ես շատ եմ երկա՜ր, երկա՜ր,

Ոտքս հողի մեջ է, գլուխս՝ երկնքում։

Գնացքն ասում էր․

Հելլո՜, ես գնուեմ Բուֆալո։

Միայն մարդիկ էին անվերջ-անդադար կրկնում «ԵՍ» բառը: Երբ բոլորը միասին ասում էին այդ բառը, ստացվում էր՝ ե՜ս-ե՜ս-ե՜ս-ե՜ս:

Մի օր էլ մարդկանց գլուխն սկսեց ցավել անընդհատ ես-ես-ես-ես ասելուց ու լսելուց: Գլխացավից ու ձանձրույթից ազատվելու համար նրանք շատ էին ուզում մի նոր բառ հնարել:

Վերջապես մի մարդ, որի գլուխը ամենից շատ էր ցավում «Ես» ասելուց, գտավ այդ նոր բառը:

Կեսգիշերին արթնանալով, նա նա ինչքան ուժ ուներ գոռաց՝ «ՈՉ»: Հաջորդ առավոտ աշխարհում արդեն մի նոր բառ կար՝ «ՈՉ»:

Այդ օրվանից գլխացավով տառապող մարդիկ ես-ես-ես-ես-ես ասող մարդկանց հանդիպելիս գոռում էին՝ ո՜չ-ո՜չ-ո՜չ-ո՜չ-ո՜չ:

Սկզբում թվում էր, թե նոր բառը կոպիտ է և տհաճ, շատերը չէին էլ ուզում լսել: Բայց հետո կամաց-կամաց դադարում էին ես-ես-ես-ես ասելուց և փորձում էին մի քիչ մտածել... Ու շուտով բոլորն էլ արդեն գիտեին «ոչ» բառը և նույնիսկ հաճույքով կրկնում էին:

Իսկապես որ դա լավ բառ էր:

«Ոչ» ասելիս գլուխը իրեն կլոր էր զգում, մի բան, որ չափազանց կարևոր էր գլխի համար: Եվ հետո, այդ բառը ստիպում էր, որ գլուխն իրեն մեծ զգա, իսկ դա գլխի համար ավելի լավ չափ է, քան՝ փոքրը:

Այժմ աշխարհում ասելու և լսելու համար արդեն երկու բառ կար:

Է՜հ, եթե կա երկու բառ, ինչո՞ւ չլինի երրորդը: Ու եթե կա երեք բառ, ինչո՞ւ չլինի չորրորդը: Իսկ եթե կա չորս բառ, ապա ի՞նչն է խանգարում, որ լինեն շա՜տ ու շա՜տ նոր բառեր:

Եվ եթե կա «ես»-ը,

Ինչո՞ւ չլինի «դու»-ն,

Եթե կա «ոչ»-ը,

Ինչո՞ւ չլինի «այո»-ն,

Եթե կարող է լինել «տաք»-ը,

Ինչո՞ւ չլինի «սառ»-ը,

Կոշտն ու փափուկը, մոտիկն ու հեռուն,

Թացն ու չորը, բարձր ու ցածրը,

Ճիշտն ու սխալը, թարսն ու շիտակը,

Լույսն ու խավարը, սևն ու սպիտակը:

Այսպես, մարդիկ սկսեցին իրար հետ խոսել, հարցեր տալ ու պատասխանել: Ու մտածել, թե ինչ բան է այս աշխարհը:

Եվ մինչև հիմա էլ փնտրում են այդ հարցի  պատասխանը:

Առաջադրանքներ

1․Կարդա’ պատմվածքը և դո’ւրս գրիր հականիշները:

Կոշտն — փափուկը, մոտիկն — հեռուն,

Թացն — չորը, բարձր — ցածրը,

Ճիշտն — սխալը, թարսն — շիտակը,

Լույսն — խավարը, սևն — սպիտակը:

2․Ո՞ր բառն է աշխարհի ամենակարևոր բառը. ինչո՞ւ:

Ինձ թվում է, որ աշխարհի ամենակարևոր բառերը այո, ոճ ես, դու,

3․ Ինչո՞ւ էր <<ոչ>> ասելիս գլուխը իրեն ավելի կլոր զգում:

երկար ոչ ասելիս գլուխտ պտտվում է։

4․Քո կարծիքով աշխարհում առաջինը ո՞ր բառերն են եղել:

Ինձ կարծիքով , որ առաջինը աշխարհում ստեղծվել է այո, ոչ, լավ բառերը․

5․Ինչպիսի՞ն էին << ես>> բառը շշուկով կամ լացով արտասանող մարդիկ։ Բնութագրի’ր նրանց։

անհասկանալի է

6․Գրի’ր այն հարցերը, որոնք կուզեիր ուղղել ուսուցիչներիդ կամ մեծահասակներին:

ես ուզումեմ որ մեծահասակները չհարցնեյն ոնց է անցել քո օրը։

7Ե՞րբ  մարդիկ սկսեցին իրար հետ խոսել, մտածել ու հարցեր տալ:

Երբ, որ մի մարդ գիշերը քնից արթնացավ և ասեց դրանից հետո բոլորը մտածեցին եթե կա երկու բառ ինչու չլինի երեք բառ և այդպես շարունակ

8․ Ի՞նչ բան է այս աշխարհը․ շարադրի՛ր մտքերդ այս հարցի շուրջ։

Նայենք մեր շուրջը և կտեսնենք բազմաթիվ իրեր՝ աթոռ, սեղան, գիրք, մատիտ, խնձոր, բաժակ, համակարգիչ, ավտոմեքենա, ծառ, ջրի կա­թիլ և այլն: Այդ բոլորը մարմիններ են: Մարմիններ են նաև Երկիր մոլորակը, գիշերային երկնքում փայլա­տակող աստղերը, մեզ ջերմացնող Արեգակը, կենդա­նիները, բույսերը: Համեմատելով մարմինները՝ կարե­լի է պարզել դրանց միջև եղած նմանություններն ու տարբերությունները:

Բոլոր մարմինները կազմված կամ պատրաստված են նյութերից:

Նյութերը բազմաթիվ են: Դրանք տարբերվում են համով, հոտով, վիճակով, գույնով, այրվելու, ջրում լուծվելու և այլ հատկություններով:

Երկաթը, ոսկին, պղինձը, թուղթը, ջուրը, ապա­կին, ռետինը նյութեր են: Իսկ ահա մեխը, մատանին, գավաթը, տետրը, բաժակը, աթոռը, գնդակը, սառույցը մարմիններ են, որոնք պատրաստ­ված կամ կազմված են վերը նշված կամ այլ նյութերից: Այն թեթև գազը, որով լցված են օդում ճախրող փուչիկները, նույնպես նյութ է: Ինքը՝ փուչիկը, պատ­րաստված է մեկ այլ նյութից՝ ռետինից: Ռետինից պատրաստում են նաև ավտոդողեր և այլ իրեր:

Միևնույն նյութից կարելի է պատրաստել։ Այսպես՝ երկաթից պատրաստում են մեխ, մուրճ, կացին, ապակուց՝ բաժակ, փորձանոթ, ալյումինից՝ հաղորդալար, սպասք, աթոռ, սեղան, փայտից՝ աթոռ, նստարան, գրատախտակ և այլն։

Կարելի է նաև նույն տեսակի առարկաներ պատ­րաստել տարբեր նյութերից։ Օրինակ՝ քանոն կարելի է պատրաստել փայտից, երկաթից, ալյումինից և այլ նյութերից։

Մարմինը կարող է պատրաստված կամ կազմված լի­նել ինչպես մեկ, այնպես էլ մի քանի նյութերից:

Նյութերը սովորաբար լինում են օրգանական և անօրգանական։

Օրգանական նյութերը կենդանի օրգանիզմնե­րի կազմության մեջ մտնող կամ դրանցից ստացվող նյութերն են: Օրինակ՝ բուսական յուղը, կենդանական ճարպերը, շաքարը և այլն։ Օրգանական նյութեր ստա­նում ենք նաև արհեստական ճանապարհով: Օրինակ՝ դեղանյութերը, ներկանյութերը և այլն։ Արհեստական օրգանական նյութերի օգտագոր­ծումը հնարավորություն է տալիս խնայելու որոշ նյու­թերի բնական պաշարները։ Օրինակ՝ ճկազանգվածից պատրաստված սեղանը փոխարինում է փայտե սեղա­նին, արհեստական մորթին՝ բնական մորթուն և այլն։

Մյուս բոլոր նյութերը, որոնք չունեն օրգանական ծա­գում, անօրգանական են: Օրինակ՝ օդը, ջուրը, քարը, ավազը, կավը, կերակրի աղը, ոսկին, երկաթը և այլն։

Առաջադրանք 1

Աղուսակում լրացրեք տանը, դպրոցում, բակում հանդիպող ձեզ ծանոթ մարմինները և նյութերը՝

Մարմիններ	Նյութեր
սեղան,բաճակ,	փայտ, ռեզին
աթոռ,աման,շիշ,	պլաստիկ, մետաղ

Առաջադրանք 2

Թվարկեք քանի նյութից կարելի է պատրաստել բաժակը:

կավ, պլաստիկ, ապակի,փայտ,թուղթ,մետաղ

Առաջդրանք 3

Թվարկեք տանը, դպրոցում, բակում հանդիպող գործիքներ, որոնցով չափումներ են կատարում:

մետր, քանոն

95

թվանշաններով գրեք հետևյալ թվերը

ա)Հարյուր երեսուներկու հազար ինը հարյուր իննսուներկու 132992

բ) երեք միլյոն երկու հարյուր յոթանասուն հազար ինը հարյուր հիսունմեկ,3270951

գ) վեց հարյուր երկու միլյոնյո յոթ հազար երեք հարյուր հիսունութ, 602007358

դ)երկու միլյոն յոթ հազար քառասունյոթ 2007047

97

արեգակից երկրի հեռաորությունը հարյուր քառասուն միլյոն վեց հարյուր կիլոմետր է։այդ հեռաորությունն առտահայտող թիվը գրեք թվանշաններով։

140000600

99

համաշխարային օվկյանոսի ամենամեծ խորությունը մարիյանան իջվացք տասնմեկ հազար քսաներկու մետր է։այդ թ իվը գրեք թվանշաններով։

11122

100 Կատարիր գործողությունը

ա) 15x6x4=340

բ)3x7x25=525

գ)18x10x9=1620

դ)120x8x4=3840

ե)9x35x40=2060

զ)24x25x6=3500

է)10x100x13=16600

ը)37x23x10=11510

թ)25x98x11=26950

50 կատարիր բազմապատկում

ա)23×5=115

բ)48×54=2592

գ)84×49=4116

դ)383×30=1149

ե)454×15=6810

զ)642×21=13482

է)228×23=5574

ը)282×64=18048

թ)551×15=8265

ժ)35×101=3535

ժա)45×303=13635

ժբ)623×509=317097

52

Կառքը5 ժամում անցնում է 125 կմ քանի ժամում կառցը կանցնի 300 կմ

125։5=25 1ժ 25 կմ

125+125+25+25=300

Պատ․՝12ժ

54․

աղավնին 3 ժամում նամակը մի վայրից հացնում է մյուսը որի հեռաորությունը առաջինից 120 կմ է։Պատասխան տանելիս նրա թռիչքը տևել է4 ժամ։ Վեռադառնալիս որքանով է աղավնու արագությունը նվազել։

Լուծում

120։3=40

120:4=30

40-30=10

Պատ․՝10

75

կատարիր բաժանումը

ա) 441:3=147

բ)225:15=15

գ)1053:27=39

դ)2665:13=25

ե)5208:24=217

զ)2023:289=7

է)9152:416=22

ը)23616:24=984

թ)11420:2284=5

82

մի դպրոցում կա 217 աշակերտ իսկ մյուսում 2 անգամ ավելի։երկրորդ դպրոցում որքան ավելի աշակերտ կա քան առա5ինում։ընդամենը քանի աշակերտ կա երկու դպրոցում։

Լուծում

217×2=434

434-217=217

434+217=651

84

հեծյալը պետք է անցնի 140 կմ ճանապարհ ։նա 3 ժամում ընթացել է յուրաքանչյուր ժամում անցնելով 20 կմ և 4 ժամում յուրաքանչյուր ժամում անցնելով 14 կմ։ հեծյանին ինչքան ճանապարհ է մնացել։

լուծում

20×3=60

4×14=56

60+56=116

140-116=124